Πλασματικά έτη ασφάλισης: Πότε αποτελούν εργαλείο θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος και πότε μετατρέπονται σε οικονομική παγίδα για τους ασφαλισμένους – Τι πρέπει να γνωρίζουν πριν από την εξαγορά

 

Τα πλασματικά έτη ασφάλισης αποτελούν ένα από τα βασικά μέσα που διαθέτουν οι ασφαλισμένοι στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, προκειμένου να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα ή να βελτιώσουν τις προϋποθέσεις εξόδου τους στη σύνταξη. Ωστόσο, η αναγνώρισή τους δεν είναι πάντοτε συμφέρουσα και, σε αρκετές περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική οικονομική επιβάρυνση χωρίς ουσιαστικό ανταποδοτικό όφελος.

Τι νοούνται ως πλασματικά έτη ασφάλισης

Ως πλασματικά έτη χαρακτηρίζονται χρονικές περίοδοι που δεν έχουν καλυφθεί με πραγματική ασφάλιση, αλλά μπορούν να αναγνωριστούν κατόπιν εξαγοράς, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Στις περιόδους αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο χρόνος στρατιωτικής θητείας, τα έτη σπουδών, ο χρόνος ανατροφής τέκνων, η γονική άδεια, καθώς και συγκεκριμένες περίοδοι ανεργίας ή ασθένειας, υπό προϋποθέσεις.

Πότε η εξαγορά πλασματικών ετών είναι συμφέρουσα

Η αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ωφέλιμη όταν:

• συμβάλλει καθοριστικά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, ιδίως για ασφαλισμένους που διαφορετικά κινδυνεύουν να παραμείνουν εκτός συνταξιοδότησης,

• επιτρέπει την έξοδο στη σύνταξη σε μικρότερη ηλικία, πριν από τα γενικά προβλεπόμενα όρια,

• συμπληρώνει κρίσιμα όρια ασφάλισης (όπως τα 40 έτη),

• οδηγεί σε αύξηση του ποσοστού αναπλήρωσης, κυρίως για ασφαλισμένους με υψηλότερες συντάξιμες αποδοχές.

Στις περιπτώσεις αυτές, το κόστος εξαγοράς μπορεί να αντισταθμιστεί από το όφελος της πρόωρης συνταξιοδότησης ή από τη συνολική αύξηση της καταβαλλόμενης σύνταξης σε βάθος χρόνου.

Πότε τα πλασματικά έτη μετατρέπονται σε «παγίδα»

Αντίθετα, η εξαγορά πλασματικών ετών ενδέχεται να αποδειχθεί ασύμφορη όταν:

• δεν επηρεάζει ούτε τα όρια ηλικίας ούτε τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος,

• οδηγεί μόνο σε οριακή αύξηση της σύνταξης, η οποία δεν δικαιολογεί το υψηλό κόστος,

• αφορά ασφαλισμένους με χαμηλές αποδοχές, όπου η ανταποδοτική προσαύξηση είναι περιορισμένη,

• πραγματοποιείται κοντά στη συνταξιοδότηση, χωρίς προηγούμενο οικονομικό και αναλογιστικό έλεγχο.

Σε πολλές περιπτώσεις, οι ασφαλισμένοι καταβάλλουν σημαντικά χρηματικά ποσά για εξαγορές που τελικά δεν μεταφράζονται σε ουσιαστικό οικονομικό όφελος.

Το κόστος εξαγοράς των πλασματικών ετών

Το κόστος αναγνώρισης των πλασματικών ετών υπολογίζεται με βάση τις ασφαλιστικές εισφορές που ισχύουν κατά τον χρόνο υποβολής του αιτήματος εξαγοράς. Αυτό σημαίνει ότι όσο υψηλότερες είναι οι δηλωμένες αποδοχές, τόσο μεγαλύτερο είναι και το κόστος. Η καταβολή μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις, ωστόσο σε κάθε περίπτωση πρόκειται για σημαντική οικονομική επιβάρυνση που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό.

Τι πρέπει να εξετάσουν οι ασφαλισμένοι πριν από την απόφαση

Πριν από οποιαδήποτε απόφαση εξαγοράς πλασματικών ετών, κρίνεται απολύτως αναγκαίο οι ασφαλισμένοι να εξετάσουν με προσοχή:

• εάν η αναγνώριση οδηγεί σε θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή σε μείωση των ορίων ηλικίας,

• τη συγκεκριμένη και μετρήσιμη αύξηση της σύνταξης που θα προκύψει,

• το συνολικό κόστος της εξαγοράς σε σχέση με το αναμενόμενο όφελος,

• τον χρόνο απόσβεσης της δαπάνης.

Η σωστή ενημέρωση και ο έγκαιρος προγραμματισμός αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες, ώστε τα πλασματικά έτη να λειτουργήσουν ως εργαλείο ενίσχυσης της συνταξιοδοτικής προοπτικής και όχι ως οικονομική παγίδα.