Πώς υπολογίζεται η κύρια και η επικουρική σύνταξη των εκπαιδευτικών – Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, οι τέσσερις κρίσιμοι παράγοντες υπολογισμού, τα ποσοστά αναπλήρωσης και ενδεικτικά παραδείγματα ποσών

 

Ο τρόπος υπολογισμού της σύνταξης των εκπαιδευτικών καθορίζεται από το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο, όπως αυτό θεσπίστηκε με τον ν. 4387/2016 και τροποποιήθηκε με μεταγενέστερες διατάξεις, με τελευταίο τον ν. 4670/2020. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η κύρια σύνταξη αποτελείται από δύο διακριτά και αθροιστικά μέρη: την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη.

Δομή της κύριας σύνταξης

Η κύρια σύνταξη διαμορφώνεται ως εξής:

α) Εθνική σύνταξη
Το ποσό της εθνικής σύνταξης εγγυάται αποκλειστικά το κράτος και ανέρχεται σήμερα στα 436,39 ευρώ. Χορηγείται πλήρως με τη συμπλήρωση των προβλεπόμενων ετών ασφάλισης και διαμονής.

β) Ανταποδοτική σύνταξη

Η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση τις συντάξιμες αποδοχές του ασφαλισμένου από το έτος 2002 έως και την προηγούμενη ημέρα της λύσης της υπαλληλικής σχέσης. Οι αποδοχές κάθε έτους αναπροσαρμόζονται με συντελεστές τιμαριθμικής αναπροσαρμογής και στη συνέχεια πολλαπλασιάζονται με τους προβλεπόμενους συντελεστές αναπλήρωσης, ανάλογα με τα έτη ασφάλισης.

Για το έτος 2026, εκτιμάται ότι ο συντελεστής αναπροσαρμογής θα είναι περιορισμένος (περίπου 2,46%, βάσει πληθωρισμού), γεγονός που συνεπάγεται μικρή αύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης.

Οι τέσσερις βασικοί παράγοντες υπολογισμού της σύνταξης

Ο τελικός υπολογισμός της σύνταξης των εκπαιδευτικών εξαρτάται από τέσσερις καθοριστικούς παράγοντες:

1. Συντάξιμες αποδοχές
Ως συντάξιμες αποδοχές λαμβάνεται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών καθ’ όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού βίου. Ο μέσος όρος προκύπτει από τη διαίρεση του συνόλου των αποδοχών με τον συνολικό χρόνο ασφάλισης. Στις αποδοχές περιλαμβάνονται και τα επιδόματα θέσεων ευθύνης, τα οποία προσαυξάνουν το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης.

2. Χρόνος ασφάλισης
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει ο συνολικός αριθμός ετών ασφάλισης. Η συμπλήρωση 35 ετών και άνω οδηγεί σε σημαντικά ευνοϊκότερους συντελεστές αναπλήρωσης. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται η αξιοποίηση πραγματικών ή πλασματικών ετών, όπου αυτό είναι συμφέρον.

3. Ποσοστό αναπλήρωσης
Το ποσοστό αναπλήρωσης καθορίζεται από τον ν. 4670/2020 και αυξάνεται προοδευτικά με τα έτη ασφάλισης. Στα 40 έτη ασφάλισης, το σωρευτικό ποσοστό αναπλήρωσης φθάνει το 50%, προσφέροντας αισθητά υψηλότερη ανταποδοτική σύνταξη.

4. Πλασματικά έτη
Για τον χρόνο ασφάλισης που αναγνωρίζεται πλασματικά κατόπιν εξαγοράς, ως συντάξιμες αποδοχές θεωρείται το ποσό που θα αντιστοιχούσε σε ασφαλιστέο μηνιαίο μισθό, εάν η εξαγορά αντιμετωπιζόταν ως μηνιαία εισφορά.

Οι εξαγορές με συντελεστή 6,67% (έως το 2016) θεωρούνται ιδιαίτερα συμφέρουσες, ιδίως μέχρι τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Αντίθετα, από 1.1.2020 ο συντελεστής εξαγοράς ανέρχεται στο 20%, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσεκτική οικονομική αξιολόγηση, ειδικά για ασφαλισμένους άνω των 67 ετών.

Ποσοστά αναπλήρωσης κύριας σύνταξης

Τα σωρευτικά ποσοστά αναπλήρωσης διαμορφώνονται ενδεικτικά ως εξής:

• 25 έτη: 20,68%

• 30 έτη: 26,37%

• 35 έτη: 37,31%

• 40 έτη: 50,01%
  Για 41 έτη και άνω, το ποσοστό αυξάνεται κατά 0,50% για κάθε επιπλέον έτος.

Ενδεικτικά ποσά κύριας σύνταξης (μικτά – τ. ΓΛΚ)

• 25 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 700 € → 786 €

• 30 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 716 € → 900 €

• 35 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 800 € → 1.230 €

• 40 έτη ασφάλισης, συντάξιμες αποδοχές 850 € → 1.310 €

Προσωρινή σύνταξη εκπαιδευτικών

Η προσωρινή σύνταξη (προκαταβολή) ανέρχεται περίπου στο 50% του βασικού μισθού που λάμβαναν οι εκπαιδευτικοί την 31η Οκτωβρίου 2011 και καταβάλλεται τη 10η ημέρα κάθε μήνα μέσω της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών.
Ενδεικτικά, εκπαιδευτικός με 35–40 έτη ασφάλισης λαμβάνει 630 έως 720 ευρώ ως προσωρινή σύνταξη.

Επικουρική σύνταξη εκπαιδευτικών

Με τον ασφαλιστικό νόμο του 2023 απλοποιήθηκαν οι προϋποθέσεις θεμελίωσης της επικουρικής σύνταξης. Πλέον, αυτή μπορεί να χορηγείται και με 15 έτη επικουρικής ασφάλισης, συνυπολογίζοντας χρόνους από διαφορετικά επικουρικά ταμεία.

Υπολογισμός επικουρικής σύνταξης:

• Έως 31.12.2014: ποσοστό αναπλήρωσης 0,45% ανά έτος επί των συντάξιμων αποδοχών.

• Από 1.1.2015 και μετά: εφαρμογή διανεμητικού συστήματος προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση (άτοκη επιστροφή εισφορών).

Σημειώνεται ότι δεν έχουν χορηγηθεί αυξήσεις στις επικουρικές συντάξεις τα τελευταία χρόνια, λόγω ρητής νομοθετικής πρόβλεψης.