Νέο Πειθαρχικό Δίκαιο Δημοσίων Υπαλλήλων (ν. 5225/2025): Θεσμικές αλλαγές στο καθεστώς πειθαρχικού ελέγχου, επιπτώσεις στον κλάδο των εκπαιδευτικών και καίριες διευκρινίσεις αναφορικά με την αξιολόγηση και τη συμμετοχή σε απεργία-αποχή

 

Ο νόμος 5225/2025 για το νέο Πειθαρχικό Δίκαιο των Δημοσίων Υπαλλήλων εισάγει ένα εκτεταμένο πλαίσιο θεσμικών μεταβολών που επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης και ειδικότερα τον κλάδο των εκπαιδευτικών. Οι ρυθμίσεις αυτές αναδιαμορφώνουν τις διαδικασίες πειθαρχικού ελέγχου, επεκτείνουν το φάσμα των πειθαρχικών παραπτωμάτων και επανακαθορίζουν τις εγγυήσεις και τα δικαιώματα των υπαλλήλων.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι διατάξεις που συνδέονται με την εφαρμογή της αξιολόγησης, καθώς και με τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών σε μορφές συλλογικής δράσης, όπως η απεργία-αποχή, γεγονός που καθιστά αναγκαία την πλήρη και τεκμηριωμένη ενημέρωση των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα.

Βασικές θεσμικές μεταβολές του νέου πειθαρχικού πλαισίου

Με τον ν. 5225/2025 επιχειρείται η επιτάχυνση και αυστηροποίηση της πειθαρχικής διαδικασίας, μέσω:

• της αναδιάρθρωσης των πειθαρχικών οργάνων,

• της διεύρυνσης των πειθαρχικών παραπτωμάτων,

• της μείωσης των χρονικών ορίων εκδίκασης υποθέσεων,

• της ενίσχυσης του ρόλου της διοικητικής ιεραρχίας στον πειθαρχικό έλεγχο.

Παράλληλα, ενισχύεται το πλαίσιο λογοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων, με αυξημένες προβλέψεις για πειθαρχικές κυρώσεις σε περιπτώσεις παράβασης υπηρεσιακών υποχρεώσεων.

Επιπτώσεις στους εκπαιδευτικούς

Οι εκπαιδευτικοί επηρεάζονται άμεσα από τις νέες ρυθμίσεις, καθώς το έργο τους συνδέεται πλέον στενότερα με διαδικασίες αξιολόγησης και διοικητικού ελέγχου. Η ενδεχόμενη απόκλιση από τις προβλεπόμενες διοικητικές οδηγίες ή η άρνηση συμμετοχής σε συγκεκριμένες διαδικασίες μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να εξεταστεί στο πλαίσιο του πειθαρχικού δικαίου.

Το γεγονός αυτό δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για τη διασφάλιση της παιδαγωγικής ελευθερίας, της υπηρεσιακής ασφάλειας και της θεσμικής προστασίας των εκπαιδευτικών.

Αξιολόγηση και πειθαρχική ευθύνη

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι διατάξεις που σχετίζονται με την αξιολόγηση. Ο νέος νόμος δεν θεσπίζει αυτομάτως πειθαρχικές κυρώσεις λόγω χαμηλής αξιολόγησης, ωστόσο εισάγει ένα πλαίσιο στο οποίο η μη συμμόρφωση με τις προβλεπόμενες διαδικασίες μπορεί να ελεγχθεί πειθαρχικά.

Καθίσταται σαφές ότι άλλο είναι το αποτέλεσμα της αξιολόγησης και άλλο η τήρηση ή μη των διοικητικών υποχρεώσεων που τη συνοδεύουν, διάκριση που πρέπει να γίνεται με σαφήνεια ώστε να αποφεύγονται αυθαίρετες ή καταχρηστικές ερμηνείες.

Απεργία-αποχή και συνταγματικές εγγυήσεις

Αναφορικά με τη συμμετοχή σε απεργία-αποχή, επισημαίνεται ότι το δικαίωμα της απεργίας αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα. Η άσκησή του, όταν γίνεται σύμφωνα με τις αποφάσεις των συνδικαλιστικών οργάνων και στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας, δεν μπορεί να συνιστά αυτοτελώς πειθαρχικό παράπτωμα.

Ωστόσο, η εφαρμογή του νέου πειθαρχικού πλαισίου καθιστά αναγκαία την αυξημένη προσοχή, την πλήρη νομική τεκμηρίωση και τη συλλογική κάλυψη των εργαζομένων, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία των δικαιωμάτων τους.

Ανάγκη ενημέρωσης και θεσμικής εγρήγορσης

Το νέο Πειθαρχικό Δίκαιο επιβάλλει στους δημόσιους υπαλλήλους και ιδίως στους εκπαιδευτικούς να είναι πλήρως ενημερωμένοι για τις υποχρεώσεις, τα δικαιώματα και τα όρια της διοικητικής και συνδικαλιστικής τους δράσης. Ο προσεκτικός χειρισμός των διαδικασιών αξιολόγησης, καθώς και η συλλογική στάση απέναντι στις νέες ρυθμίσεις, αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για την αποφυγή δυσμενών συνεπειών.

Η θεσμική εγρήγορση, η νομική υποστήριξη και η ενότητα του κλάδου συνιστούν βασικές προϋποθέσεις για την υπεράσπιση της επαγγελματικής αξιοπρέπειας και των εργασιακών δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών στο νέο διοικητικό και πειθαρχικό περιβάλλον.