Ψυχολογικά τεστ θα περνούν οι εκπαιδευτικοί - Εκτός αίθουσας βρίσκονται περί τους 2.500

Θεσμικές παρεμβάσεις για την προστασία της σχολικής κοινότητας και τη στήριξη εκπαιδευτικών με αποδεδειγμένη αδυναμία άσκησης διδακτικού έργου – Σχεδιασμός πλαισίου ψυχολογικής αξιολόγησης πριν και κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας

Σειρά θεσμικών παρεμβάσεων για τη διαχείριση ιδιαίτερα ευαίσθητων περιστατικών που αφορούν εκπαιδευτικούς οι οποίοι, για αποδεδειγμένους λόγους ψυχικής υγείας, αδυνατούν να ασκήσουν διδακτικό έργο, επεξεργάζεται το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με στόχο την προστασία των μαθητών, τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των σχολικών μονάδων και τη στήριξη των ίδιων των εκπαιδευτικών.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί από τις τοπικές διοικητικές υπηρεσίες της εκπαίδευσης, σε πανελλαδικό επίπεδο έχουν καταγραφεί περίπου 2.500 περιπτώσεις εκπαιδευτικών οι οποίοι χαρακτηρίζονται υπηρεσιακά ως «αδυνατούντες» να ασκήσουν διδακτικό έργο, στην πλειονότητά τους για λόγους που σχετίζονται με την ψυχική τους υγεία. Οι εκπαιδευτικοί αυτοί, κατόπιν των προβλεπόμενων διαδικασιών, έχουν τεθεί εκτός σχολικής αίθουσας και απασχολούνται σε διοικητικά καθήκοντα.

Το ζήτημα, ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά σύνθετο και ευαίσθητο, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ή να αποδεχθούν το πρόβλημα, ενώ οι διευθυντές σχολικών μονάδων εμφανίζονται συχνά επιφυλακτικοί στο να κινήσουν σχετικές διαδικασίες, φοβούμενοι τον κίνδυνο στιγματισμού ή ακόμα και προσωπικής νομικής εμπλοκής.

Όπως επισημαίνει ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας, κ. Ιωάννης Παπαδομαρκάκης, το ισχύον νομικό πλαίσιο για τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών υφίσταται, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται έλλειψη αποφασιστικότητας ή δισταγμός από πλευράς σχολικών και διοικητικών δομών, λόγω της ευαισθησίας του θέματος και του φόβου ανάληψης ευθύνης.

Η διάγνωση ψυχικής νόσου και η διαπίστωση αδυναμίας άσκησης διδακτικού έργου πραγματοποιείται αποκλειστικά από τις αρμόδιες υγειονομικές επιτροπές του Υπουργείου Υγείας, είτε με πρωτοβουλία του ίδιου του εκπαιδευτικού είτε έπειτα από παρακίνηση του οικογενειακού του περιβάλλοντος. Με απόφαση των διοικητικών υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, οι εκπαιδευτικοί αυτοί μετακινούνται σε διοικητικές θέσεις, ενώ η σχετική υγειονομική αξιολόγηση επαναλαμβάνεται σε ετήσια βάση.

Στελέχη της εκπαίδευσης επισημαίνουν ότι ο ρόλος του διευθυντή της σχολικής μονάδας είναι κομβικός, καθώς καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία της σχολικής κοινότητας και στον σεβασμό της προσωπικότητας και της αξιοπρέπειας του εκπαιδευτικού. Παράλληλα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις στις οποίες η διοικητική διαδικασία ενεργοποιείται μόνο έπειτα από σοβαρά ή ακραία περιστατικά, τα οποία οδηγούν σε Ένορκη Διοικητική Εξέταση και, τελικά, στην απομάκρυνση του εκπαιδευτικού από την τάξη.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε πρόσφατο περιστατικό σε Γυμνάσιο των Σερρών, το οποίο, μετά τη δημοσιοποίησή του, κινητοποίησε τον διοικητικό και δικαστικό μηχανισμό, αναδεικνύοντας με έντονο τρόπο τις αδυναμίες του υφιστάμενου συστήματος πρόληψης. Σημειώνεται ότι το συγκεκριμένο σχολείο τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα λειτουργίας, με ελλιπές ωρολόγιο πρόγραμμα, συχνές αποχωρήσεις εκπαιδευτικών και εντάσεις στη σχολική κοινότητα.

Στο πλαίσιο αυτό, η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, επανεξετάζει σχέδιο που είχε επεξεργαστεί κατά τη θητεία της ως Υφυπουργός Παιδείας (2019–2021), το οποίο προβλέπει τη θεσμοθέτηση αξιολόγησης της ψυχολογικής καταλληλότητας των εκπαιδευτικών πριν από την είσοδό τους στη δημόσια εκπαίδευση, καθώς και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την επανάληψή της ανά τακτά χρονικά διαστήματα, πιθανόν ανά πενταετία.

Η αξιολόγηση αυτή θα πραγματοποιείται από επιτροπές ειδικών, αποτελούμενες από ψυχολόγους και ιατρούς, σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας. Σύμφωνα με εισηγήσεις των ειδικών, τα κλασικά ψυχομετρικά τεστ δεν κρίνονται κατάλληλα για τον σκοπό αυτό και έχουν απορριφθεί.

Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο μόνιμης μετάταξης σε διοικητικές θέσεις εκπαιδευτικών που, επί τριετία, εξακολουθούν να κρίνονται αδύνατοι να ασκήσουν διδακτικό έργο, καθώς και η ενίσχυση των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης με νομικές υπηρεσίες, οι οποίες θα αναλαμβάνουν την υποστήριξη και υπεράσπιση των στελεχών της εκπαίδευσης σε περιπτώσεις δικαστικών προσφυγών.

Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν στη δημιουργία ενός σαφούς, λειτουργικού και ανθρώπινου πλαισίου, το οποίο θα διασφαλίζει τόσο το δικαίωμα των μαθητών σε ένα ασφαλές και υγιές εκπαιδευτικό περιβάλλον όσο και τον σεβασμό και τη φροντίδα των εκπαιδευτικών που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας.