Εθνικό Απολυτήριο – Προκλήσεις, διεθνείς πρακτικές και κρίσιμα ερωτήματα για το νέο Λύκειο

 

Σημαντικές αλλαγές στη δομή και τη λειτουργία του Λυκείου δρομολογούνται, με αιχμή την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, ένα εγχείρημα που ανοίγει έναν ευρύ δημόσιο διάλογο για το μέλλον της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια.

Τα κρίσιμα ερωτήματα του νέου συστήματος

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται καίρια ζητήματα που θα καθορίσουν την αξιοπιστία και τη λειτουργικότητα του νέου θεσμού:

·         Πώς θα διασφαλιστεί το αδιάβλητο των εξετάσεων;

·         Ποια θα είναι η στάθμιση της βαθμολογίας των τριών τάξεων του Λυκείου;

·         Θα διατηρηθεί ξεχωριστό σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια, αντίστοιχο των Πανελλαδικών;

Τα ερωτήματα αυτά αποτελούν βασικούς άξονες του εθνικού διαλόγου που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Εθνικός διάλογος και αντιδράσεις

Για τον σκοπό αυτό έχει συγκροτηθεί επιτροπή 106 μελών, η οποία έχει αναλάβει τον συντονισμό της διαδικασίας. Παράλληλα, προγραμματίζεται η λειτουργία ψηφιακής πλατφόρμας, μέσω της οποίας μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς και ακαδημαϊκοί θα μπορούν να καταθέτουν προτάσεις.

Ωστόσο, η έναρξη του διαλόγου συνοδεύτηκε από πολιτικές αντιδράσεις, με κόμματα της αντιπολίτευσης να εκφράζουν ενστάσεις ως προς τη σύνθεση και τον τρόπο επιλογής των μελών της επιτροπής, κάνοντας λόγο για διαδικασία χωρίς ουσιαστική αντιπροσωπευτικότητα.

Από την πλευρά της, η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη υπογραμμίζει την ανάγκη επιτυχίας της μεταρρύθμισης, επισημαίνοντας ότι το απολυτήριο στη συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών αποτελεί βασικό τίτλο πιστοποίησης και κύριο «διαβατήριο» για την είσοδο στην ανώτατη εκπαίδευση.

Ευρωπαϊκές πρακτικές: Διασφάλιση αξιοπιστίας

Σύμφωνα με στοιχεία του ευρωπαϊκού δικτύου Eurydice, τα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης εφαρμόζουν διαφορετικούς μηχανισμούς για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας:

·         Στη Γερμανία εφαρμόζεται μεικτό σύστημα: θέματα από τράπεζα, έλεγχος από το Υπουργείο, διπλή διόρθωση και δειγματοληπτικός έλεγχος γραπτών.

·         Στη Γαλλία τα θέματα επιλέγονται κεντρικά, ενώ η αξιολόγηση συνδυάζει ενδοσχολική επίδοση και εθνικές εξετάσεις.

·         Σε πολλές άλλες χώρες, η ευθύνη επιλογής θεμάτων ανήκει στον διδάσκοντα, με παράλληλη συνεκτίμηση της συνολικής παρουσίας του μαθητή.

Προσμέτρηση βαθμολογίας

Η στάθμιση των βαθμών διαφοροποιείται ανά χώρα:

·         Σε Γαλλία και Γερμανία συνυπολογίζονται κυρίως οι βαθμοί της Β΄ και Γ΄ Λυκείου.

·         Σε άλλες χώρες λαμβάνονται υπόψη και οι επιδόσεις της Α΄ Λυκείου.

·         Κοινό στοιχείο αποτελεί η συμμετοχή των επιδόσεων σε εθνικές εξετάσεις στον τελικό βαθμό.

Μοντέλα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Τα ευρωπαϊκά συστήματα παρουσιάζουν σημαντική ποικιλία:

·         Στη Γαλλία, το Baccalauréat αποτελεί βασική προϋπόθεση εισαγωγής, με τελικό βαθμό που προκύπτει κατά 40% από σχολική επίδοση και 60% από εθνικές εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένης της προφορικής δοκιμασίας Grand Oral.

·         Στη Γερμανία, το Abitur εξασφαλίζει γενική πρόσβαση στα πανεπιστήμια μέσω συνδυασμού σχολικής επίδοσης και τελικών εξετάσεων.

·         Στη Φινλανδία οι εθνικές εξετάσεις λειτουργούν ταυτόχρονα ως απολυτήριο και ως βασικό κριτήριο εισαγωγής.

·         Στη Σουηδία η εισαγωγή γίνεται είτε με βάση τον βαθμό απολυτηρίου είτε μέσω εθνικού τεστ.

·         Στη Νορβηγία ο βαθμός απολυτηρίου μετατρέπεται σε μόρια και ενισχύεται με πρόσθετα κριτήρια.

·         Σε χώρες όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία εφαρμόζονται υβριδικά μοντέλα, όπου συνδυάζονται σχολική επίδοση, εθνικές εξετάσεις και πρόσθετα κριτήρια επιλογής.

Το ελληνικό μοντέλο: βασικές διαφοροποιήσεις

Οι προτάσεις που εξετάζονται στην Ελλάδα παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις:

·         Προβλέπεται η συγκρότηση ειδικού σώματος βαθμολογητών, γεγονός που απομακρύνει τη διαδικασία από τον άμεσο ρόλο των διδασκόντων.

·         Διατηρείται διακριτός μηχανισμός εισαγωγής στα ΑΕΙ, καθώς το Εθνικό Απολυτήριο δεν θα υποκαθιστά πλήρως τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, αλλά θα προηγείται αυτών.

Μεταρρυθμίσεις στην Ευρώπη

Την ίδια περίοδο, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες προχωρούν σε αλλαγές:

·         Η Γαλλία εισάγει υποχρεωτική πρακτική άσκηση στην Α΄ Λυκείου.

·         Η Φινλανδία σχεδιάζει την έναρξη αγγλόφωνου Λυκείου από το 2026.

·         Η Σουηδία ενισχύει το σύστημα αξιολόγησης και τον ρόλο των σχολικών βιβλιοθηκών.

Συμπεράσματα

Η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου συνιστά μια βαθιά μεταρρύθμιση με πολυεπίπεδες επιπτώσεις. Η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από:

·         την αξιοπιστία των διαδικασιών αξιολόγησης,

·         τη σαφήνεια των κανόνων πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση,

·         και την ουσιαστική συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας στον διάλογο.

Η συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν αφορά μόνο ένα νέο εξεταστικό σύστημα, αλλά τον συνολικό επαναπροσδιορισμό του ρόλου του Λυκείου στο σύγχρονο εκπαιδευτικό περιβάλλον.