Σε εξέλιξη βρίσκεται η διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής «συμμαχίας προθύμων» κρατών, με στόχο τον αυστηρό περιορισμό ή ακόμη και την απαγόρευση της χρήσης ψηφιακών πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους έως την ηλικία των 15 ή 16 ετών. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία κρίσιμη για το μέλλον της Ευρώπης και απολύτως συναφή με τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.
Στον πυρήνα αυτής της πολιτικής πρωτοβουλίας βρίσκεται η προστασία του θεμελιώδους δικαιώματος των εφήβων να αναπτύσσονται ως σκεπτόμενοι, κοινωνικοποιημένοι και πολιτισμικά ενεργοί άνθρωποι, με προσωπικότητα, κρίση, αξίες και δυνατότητα αυτοκαθορισμού. Οι νέες γενιές δικαιούνται να χρησιμοποιούν την τεχνολογία προς όφελός τους και όχι να μετατρέπονται σε παθητικά εξαρτήματα ενός ψηφιακού περιβάλλοντος που συχνά υπονομεύει τη σκέψη, την κοινωνική αλληλεπίδραση και τη συναισθηματική ωρίμανση.
Οι κυβερνήσεις και οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές των κρατών εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη και τη θεσμική αρμοδιότητα να προλάβουν τις ορατές πλέον συνέπειες της ανεξέλεγκτης ψηφιακής εξάρτησης των ανηλίκων. Ενδεικτικό της σοβαρότητας του ζητήματος είναι το γεγονός ότι κορυφαία πρόσωπα της τεχνολογικής καινοτομίας, όπως ο Μπιλ Γκέιτς, είχαν επιλέξει να απαγορεύσουν τη χρήση κινητών και οθονών στα ανήλικα παιδιά τους μέχρι την ηλικία των 14 ετών, αναγνωρίζοντας έγκαιρα τους κινδύνους της ψηφιακής υπερέκθεσης.
Σημαντικό ορόσημο αποτελεί η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία της Αυστραλίας, όπου ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο πλήρης απαγόρευση της χρήσης των social media από ανηλίκους έως και 16 ετών. Στην Ευρώπη, αντίστοιχες ρυθμίσεις βρίσκονται ήδη σε τροχιά εφαρμογής στη Γαλλία και την Ισπανία, ενώ θετικά διακείμενες είναι η Μεγάλη Βρετανία και χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά. Κοινή διαπίστωση αποτελεί ότι τέτοιου είδους ρυθμίσεις μπορούν να είναι αποτελεσματικές μόνο εφόσον υιοθετηθούν συντονισμένα από ομάδες γειτονικών κρατών και όχι αποσπασματικά.
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη είχε ήδη προχωρήσει, κατά τη θητεία του Κυριάκου Πιερρακάκη στο Υπουργείο Παιδείας, στην απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων εντός των σχολικών μονάδων. Παρά τους αρχικούς προβληματισμούς και τις επιφυλάξεις για την εφαρμοσιμότητα του μέτρου, η εμπειρία κατέδειξε ότι η ρύθμιση λειτούργησε αποτελεσματικά, χωρίς τις έντονες αντιδράσεις που αρχικά είχαν προβλεφθεί. Για σημαντικό μέρος της ημέρας, οι μαθητές απελευθερώνονται από τη διαρκή ψηφιακή εξάρτηση και έχουν τη δυνατότητα να λειτουργούν κοινωνικά και παιδαγωγικά με όρους ουσιαστικής ανθρώπινης επαφής.
Ο Πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα αναδείξει το ζήτημα και σε διεθνές επίπεδο. Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο, είχε τονίσει την ανάγκη σοβαρής εξέτασης της απαγόρευσης της χρήσης των κοινωνικών δικτύων από παιδιά έως 16 ετών, επισημαίνοντας ότι, παρά τις δυσκολίες εφαρμογής, η πολυπλοκότητα ενός μέτρου δεν μπορεί να αποτελεί δικαιολογία για την αδράνεια.
Η συζήτηση για τον περιορισμό των social media στους ανηλίκους δεν αποτελεί στενά πολιτικό ζήτημα. Είναι βαθιά κοινωνικό, παιδαγωγικό και υπαρξιακό, με σαφείς προεκτάσεις εθνικής και πολιτισμικής επιβίωσης. Εάν η κοινωνία επιθυμεί πολίτες με κριτική σκέψη, αυτονομία και ικανότητα δημοκρατικής συμμετοχής, οφείλει να διασφαλίσει ότι οι νέες γενιές θα έχουν πρώτα και πάνω απ’ όλα το δικαίωμα να σκέπτονται.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου