Αρχαία «βιομηχανική» μονάδα χρονολογούμενη μεταξύ 2350 και 1850 π.Χ. ανακαλύφθηκε, σύμφωνα με δημοσίευμα, στη θέση Μαυροράχη στο χωριό Πύργος της Κύπρου! Σε σύνθετες εγκαταστάσεις περίπου 4000 μ², γινόταν επεξεργασία μεταξιού, χαλκού, ελαιολάδου, αρωμάτων, κρασιού, κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, χρωμάτων και φαρμάκων!
Οι ανασκαφές στη Νότια Κύπρο ξεκίνησαν το 1998 από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ρώμης. Η μονάδα καλύφθηκε από λάσπη, μετά από σεισμό. Ολόκληρη η δραστηριότητα καταγράφεται πάνω στο περίφημο «Βάζο του Πύργου» (δείτε τις φωτό).
1. το αρχαιότερο μετάξι στον κόσμο («αρχαιότερο και από τα κινέζικα»),
2. το 1ο εργαστήριο αρωματοποιίας της ιστορίας,
3. στοιχεία που συνδέουν την επεξεργασία των μετάλλων με ελαιόλαδο (καύση ελαίου για υψηλή θερμοκρασία),
4. ελαιοτριβείο,
5. μονάδα επεξεργασίας κλωστοϋφαντουργίας («έβαφαν με πορφύρα 1500 χρόνια πριν από τους Φοίνικες»),
6. μονάδα παραγωγής κρασιού,
7. εργαστήριο παρασκευής φαρμάκων.
Λεπτομέρειες από το «Βάζο του Πύργου»
Σύμφωνα με το http://hellinon.net:
«Από την αρχή των αρχαιολογικών ερευνών Πύργου / Μαυροράχης έγινε αντιληπτό πως πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά για τις μεταλλουργικές έρευνες του 2000 π.Χ. στην Κύπρο, αλλά και στην Μεσόγειο και σε όλο τον κόσμο.
Η στρατηγική θέση του αρχαίου οικισμού, μεταξύ ορυκτών πόρων χαλκού και τη θάλασσα, στη συμβολή της με ορισμένα ρεύματα ήταν ιδανικό στη II χιλιετία π.Χ. για τις μεταλλουργικές δραστηριότητες και το εμπόριο. Μετά από 8 χρόνια συστηματικής ανασκαφής, γνωρίζουμε ότι ο οικισμός διέθετε ένα πολύ σημαντικό βιομηχανικό κτίριο περίπου 4000 μ², για την επεξεργασία όχι μόνο του χαλκού, αλλά και του ελαιολάδου, αρωμάτων, φαρμάκων, κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, χρωμάτων και κρασιού. Εκεί βρέθηκε το αρχαιότερο μετάξι στον κόσμο, αλλά και το πρώτο εργαστήριο αρωματοποιίας στον κόσμο. Εντοπίστηκαν στοιχεία που συνδέουν την επεξεργασία των μετάλλων με ελαιόλαδο μοναδικό και αυτό στον κόσμο».
«Η περιοχή του Πύργου αποτελεί ένα από τα κύρια κέντρα ενός σημαντικού φορέα για την προϊστορία του ελληνισμού της Κύπρου για την οποία, ο εκσυγχρονισμός και η εμβάθυνση των μελετών με καινοτόμα συστήματα ανασκαφών και αρχαιομετρικές έρευνες, μπορούν να παρέχουν, σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία και την εξέλιξη των προϊστορικών γεωργικών τεχνολογιών, τα οποία καθορίζουν και διαμόρφωσαν τα κύρια χαρακτηριστικά του νησιού, και την πολιτιστική ταυτότητα».
«Στον Πύργο έχουμε στοιχεία της αγροτικής επανάστασης, από την έναρξη της Εποχής του Χαλκού που τροποποιήθηκε με την οργάνωση και το μετασχηματισμό της προϊστορικής κοινωνίας των Ελλήνων, η οποία ιδρύθηκε με βάση τις σχέσεις και την ισορροπία μεταξύ της τεχνολογίας και της οργάνωσης της κοινωνικής ζωής: αυτά που κατέχουν πρωταρχική θέση στις ανάγκες, τους πόρους, τις οικονομικές ανταλλαγές και τη διαφοροποίηση των κοινωνικών και εργατικών τάξεων».
1.
Μπορεί να είναι αναγνωρίσιμα μόνο στο μικροσκόπιο τα ίχνη του μεταξιού που βρέθηκαν μέσα σε δοχείο από τερακότα, όμως η διάγνωση του καθηγητή Τζουζέπε Σκάλα από το Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας είναι σαφέστατη: «Πρόκειται για μεταξένιες ίνες που προέρχονται από το κουκούλι του λεπιδόπτερου tortrix viridens, το οποίο ζούσε στα νησιά του Αιγαίου. Επομένως δεν ήταν εισαγόμενο από την Κίνα (οι εισαγωγές ξεκίνησαν μετά από χρόνια). To μετάξι του Πύργου το έφτιαχναν σίγουρα επί τόπου άνθρωποι που δεν γνώριζαν την τεχνική των Κινέζων, αλλά έμαθαν μόνοι τους αξιοποιώντας τα κουκούλια της πεταλούδας bombyxmori».
Οι Κινέζοι βέβαια, γνώριζαν και το επόμενο βήμα, να εκτρέφουν μεταξοσκώληκες ώστε να παράγουν ποσότητες μεταξιού. Αυτό ίσως ήταν και το πραγματικό μυστικό τους που τους έκανε ικανούς κυρίαρχους του μεταξιού στον κόσμο, με καθεστώς απόλυτου μονοπωλίου. Στην ιστορία αναφέρεται πως ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός έστειλε στην Κίνα 2 μοναχούς ως μυστικούς πράκτορες με σκοπό να φέρουν στην Κωνσταντινούπολη αυγά μεταξοσκωλήκων μαζί με το μυστικό της εκτροφής τους. Πριν από αυτό όμως, στη Μεσόγειο έφτιαχναν μετάξι αναζητώντας διάφορα λεπιδόπτερα στα δέντρα. Επρόκειτο ίσως για μια πολύ μικρή παραγωγή, αλλά μεγάλης ιστορικής σημασίας εύρημα.
Η αρχαιολόγος Μαρία Ροζάρια Μπελτζόρνο ισχυρίζεται:
«Στην πραγματικότητα δε γνωρίζουμε ποιος ήταν εκείνος που 1ος ανακάλυψε το πώς να χρησιμοποιεί τις πολύτιμες ίνες από τα κουκούλια. Συνέβη σίγουρα πολύ παλιά στην αρχαιότητα και ίσως να μην ήταν οι Κινέζοι. Για αυτήν την πανάρχαια παγκόσμια ιστορία του μεταξιού δεν έχουμε ακόμη καμία απόδειξη». Υπάρχουν έμμεσες αποδείξεις από αναφορές σε κείμενα Ελλήνων και Λατίνων για το μετάξι. Όπως για εκείνο από την Κω -σύμφωνα με τον Αριστοτέλη- το τόσο διάφανο που άφηνε να διαγράφεται η σιλουέτα.
Η ιταλική εφημερίδα «Ρεπούμπλικα» σημειώνει:
«Στο δοχείο που βρέθηκε το ύφασμα στον Πύργο της Κύπρου υπήρχαν και ίνες από μαλλί και βαμβάκι, καθώς και βαρίδια και μια μικρή μπομπίνα. Πολύ πιθανόν να υπήρχε μια μικρή βιοτεχνία που θα ήταν ο εμπορικός πόλος του χωριού, ανάλογο τους Ακρωτηρίου της Σαντορίνης -την Πομπηία του Αιγαίου που καταστράφηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου-, στο οποίο ο αρχαιολόγος Χρήστος Ντούμας αποκάλυψε κουκούλι απολιθωμένο από ένα είδος λεπιδόπτερου παρόμοιο με το tortrice και το συνέδεσε με τις πολλές φιγούρες της κρητικής τέχνης που έδειχναν γυναίκες να συλλέγουν κουκούλια στα δάση».
2. Στην περιοχή ανακαλύφθηκε και εργαστήριο επεξεργασίας αρωμάτων, που λειτουργούσε 4.000 πριν, προφανώς το αρχαιότερο στον κόσμο. Σε φιαλίδια από αλάβαστρο και από πηλό εντοπίστηκαν υπολείμματα αρωμάτων πεύκου, δενδρολίβανου και άλλων βοτάνων.
Σύμφωνα με την Μαρία Ροζάρια Μπελτζόρνο: «Οι εγκαταστάσεις καλύφθηκαν από σεισμό περί το 1850 π.Χ.».
Ο διευθυντής του Τμήματος Αρχαιοτήτων της Κύπρου Παύλος Φλουρέτζος συνδέει τα ανακαλυφθέντα αρώματα με τη λατρεία της Αφροδίτης.
Η αρχαιότερη συνταγή για παρασκευή αρωμάτων με βάση το ελαιόλαδο είναι μάλλον αυτή των Σουμερίων, η οποία ανακαλύφθηκε σε πήλινες πινακίδες της IV χιλιετίας. Η χρήση αρωμάτων από ελαιόλαδο ξεκίνησε στη Μεσόγειο γύρω στα μέσα της 4ης χιλιετίας, καθώς ανάμεσα σε κτερίσματα της εποχής έχουν βρεθεί μικρά αγγεία για την παρασκευή καλλυντικών και αρωμάτων, αλλά και τα πρώτα αλαβάστρινα αγγεία (σημείωση: η πέτρα είναι το καλύτερο υλικό για να κρατήσει τα αρωματικά και τις μυρωδιές του αιθέριου ελαίου σε ένα σκοτεινό και δροσερό περιβάλλον).
3. Στην ανασκαφή στην Βόρεια αυλή βρέθηκαν πολλά επάλληλα δάπεδα των κλιβάνων, παγκάκια, πέτρινα εργαλεία, εργαλεία αλλά και σκουριές. Ολα αυτά μαρτυρούν ότι ο τόπος χρησιμοποιήθηκε για μεταλλουργικές εργασίες, κατά πάσα πιθανότητα για την πρωτογενή επεξεργασία του ακατέργαστου χαλκού.
Ενα πραγματικό εργαστήρι χαλκουργίας βρέθηκε στην ανατολική πλευρά. Εντοπίστηκε φούρνος σφυρηλατήσεως, στηριζόμενος από μεγάλες πλάκες ασβεστολιθικού ψαμμίτη, σχηματίζοντας ένα είδος προστασίας από την πυρκαγιά. Στην πλάτη του έχουν βρεθεί 2 άκμονες πέτρες από ανδεσίτη, 1 πυριγενές πέτρωμα.
Ανακαλύφθηκαν επίσης 2 όργανα 30 κιλών κατάλληλα επεξεργασία μετάλλων ή και σφυρηλάτηση λεπίδων. Πρόκειται δηλαδή για τα αρχαιότερα αμόνια στην κόσμο.
4. Μετά το εργαστήριο χαλκουργίας βρέθηκε μεγάλο ελαιοτριβείο (15x18μ.). Το σύστημα εξαγωγής ελαιολάδου βασιζόταν σε 2 κυκλικές πέτρες, μια σταθερά τοποθετημένη στο έδαφος, με ειδικές οπές στο αριστερό άκρο της και μια κινούμενη, η οποία έκανε και την σύνθλιψη. Πριν την κατεργασία αυτή οι ελιές συμπιέζονταν και έλιωναν σε μύλους από βασάλτη.
Τα 6 πιθάρια στη δυτική πλευρά της αίθουσας είχαν χωρητικότητα 300 με 500 λίτρα ελαίου, όμως σε μια 2η αποθήκη που ανακαλύφθηκε το 2003, βρέθηκαν δοχεία που χωρούσαν ακόμη μεγαλύτερη ποσότητα.
Τα έλαια ήταν εμπλουτισμένα με εκχυλίσματα λεβάντας, δεντρολίβανου, πεύκου ή κορίανδρου και διατηρούνταν σε μικροσκοπικά διαφανή μπουκάλια από αλάβαστρο.
Μια 2η μεγάλη αυλή και ένα 2ο εργαστήριο χαλκουργίας ανακαλύφθηκαν μεταξύ του 2004 και 2005. Εκτός από το μοναδικό αποδεικτικό στοιχείο ότι στο 2000 π.Χ. υπήρχε εδώ μια πλήρης γραμμή παραγωγής χαλκού, ο Πύργος προσφέρει ενδείξεις ότι διάφορα είδη ελαίων χρησιμοποιούνταν ως καύσιμα για μεταλλουργικές εργασίες. [Στην Ελληνική Μυθολογία έχουμε μια σχέση μεταξύ του ελαιολάδου και της μεταλλουργίας στον μύθο του Εριχθόνιου, γιου της Αθηνάς και του Ήφαιστου].
5. Δυτικά από το ελαιοτριβείο, βρέθηκαν υποδομές για την παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Μια ολόκληρη αίθουσα αφιερωμένη στην υφαντική. Αυτό φανερώνουν:
- 2 μεγάλες λεκάνες απόθεσης,
- μια «συσκευή για νηματοποίηση και την ύφανση,
- μια μακρά σειρά από υφαντικά βάρη που μαρτυρά τη θέση ενός κάθετου αργαλειού
- 35 σφονδύλια, τα οποία δίνουν σημαντικές πληροφορίες για τις ίνες και τα χρώματα που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι,
- πολλά κομμάτια από χρωματιστές ουσίες (κυρίως λουλακί και μωβ).
Σημείωση: Το μωβ προέρχεται από κοχύλια πορφύρας. Μέχρι πρόσφατα θεωρείτο ότι η παραγωγή του ξεκίνησε από τους Φοίνικες κατά την 1η χιλιετία π.Χ.. Τα ευρήματα της Κύπρου είναι κατά πολύ αρχαιότερα! Σωρός από κοχύλια πορφύρας -κατά πάσα πιθανότητα της Μέσης Εποχής του Χαλκού- βρέθηκαν πριν από μερικά χρόνια στην Κρήτη Χημικές αναλύσεις επιβεβαίωσαν τη χρήση της πορφύρας στις τοιχογραφίες της Θήρας από την αρχή της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (1600 – 1100 π.Χ.).
Εύρημα: Το κέλυφος των murexes που βρέθηκε στον Πύργο έχουν μια χαρακτηριστική τρύπα στο πλάι, επιβεβαιώνοντας ότι οι τεχνίτες του κατείχαν τη γνώση της μεθόδου για την απόκτηση του μωβ.
Επάνω στα σφονδύλια η έρευνα με μικροσκόπιο αποκαλύπτει μια απίστευτη ποικιλία ινών κυρίως μαλλιού, ιβίσκου αλλά και βαμβακιού βαμμένες σε διάφορους τόνους του κόκκινου, του μπλε, του πράσινου και του κίτρινου.
6. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφικής περιόδου του 2005 ήρθε στο φως βοηθητική αίθουσα στην οποία παράγετο κρασί.
Η χρήση αυτή αποδεικνύεται από την ύπαρξη σπόρων σταφυλιών, αλλά και ειδικών κανατιών με μυτερή βάση, στις οποίες εντοπίστηκαν ίχνη τρυγικού οξέος.
7. Στον Πύργο βρέθηκαν, τέλος, ίχνη από ενώσεις φαρμάκων, όπως όπιο, scamonea, calcochina και εφεδρίνη. Μέσα σε πέτρινα μπολ εντοπίστηκαν κονιάματα για την προετοιμασία καλλυντικών.
Ολα αυτά βεβαιώνουν ότι είμαστε ακόμη στην αρχή της έρευνάς μας. Τα στοιχεία αυτά κάνει την ανασκαφή στην περιοχή του Πύργου / Mavroraki ενός από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους που έχουν ανακαλυφθεί στην Κύπρο, με σημασία όχι μόνο για την ιστορία της μεταλλουργίας, αλλά για την καλύτερη κατανόηση του ρόλου που διαδραματίζει η παραγωγή και η χρήση του ελαιόλαδου στην Πρώιμη-Μέση Εποχή του Χαλκού Κύπρος.
Το «βιομηχανικό» κτίριο στον Πύργο έχει μόνο κατά το 1/4 ανασκαφεί. Συνεπώς, δεν είμαστε σίγουροι αν ήταν οργανωμένο με ένα διοικητικό σύστημα, ή αν ανήκε σε ένα είδος βασιλικού παλατιού (το μέγεθός του είναι κοντινό αυτό του ανακτόρου της Κνωσού).
Εύρημα από τον Πύργο, μία χοάνη. Το πρώτο χωνί στην ιστορία! Παρόμοια σκεύη βρέθηκαν και στις ανασκαφές της Αλάμπρα (Coleman, JE, Barlow, JA, Mogelonsky, MK και SCHARR, KW, 1996) αλλά και στη Μέση Ανατολή, όμως όλα τους χρονολογούνται στη Μέση Εποχή του Χαλκού, οπότε χαρακτηρίζονται ως νεότερα.
Αρχική πηγή:
http://hellinon.net/ANEOMENA/Viomixanies.htm
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου