Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δίνω θετική ψήφο στον προϋπολογισμό του 2012 και το κάνω στα πλαίσια του καθήκοντος στήριξης προς την Κυβέρνηση που αυτή την ώρα έχει αναλάβει το δύσκολο έργο των επόμενων μηνών. Θα μου επιτρέψετε, όμως, να κάνω και μερικές παρατηρήσεις.
Κάποτε στο πρόσφατο παρελθόν, αυτή η συζήτηση για την ψήφιση προϋπολογισμού, θεωρείτο -και όντως ήταν- η κορυφαία κοινοβουλευτική συζήτηση. Εκτιμώ ότι αυτό δεν συμβαίνει πια. Η φετινή συζήτηση είναι κάπως άνευρη, κάπως υποτονική και αναρωτιέμαι γιατί.
Ίσως γιατί όλοι εδώ μέσα έχουμε την αίσθηση ότι η ψήφιση αυτού του προϋπολογισμού δεν είναι παρά μια διαδικαστική διεκπεραίωση όλων όσων έχουν προαποφασιστεί μέσα στο 2011 με μεσοπρόθεσμο και πολυνομοσχέδιο.
Ίσως πάλι γιατί σε κάθε περίπτωση και ιδίως πιο πρόσφατα οι προϋπολογισμοί πέφτουν έξω. Κατά πάγια τακτική τα έσοδα υπερεκτιμώνται, τα προβλεφθέντα δεν πραγματοποιούνται -έχουμε υστέρηση εσόδων- ενώ οι δαπάνες υποτιμούνται, ξεπερνούν τις προβλέψεις πάντα.
Ίσως πάλι γιατί όλοι αντιλαμβανόμαστε το παράδοξο αυτού εδώ του προϋπολογισμού ότι δηλαδή είναι ένας προϋπολογισμός που συντάχθηκε και ψηφίστηκε από μια Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ στη βάση μιας πολιτικής που αποδεδειγμένα έχει αποτύχει. Κατατίθεται προς ψήφιση από την άλλη μεριά από τη μεταβατική Κυβέρνηση συνεργασίας ειδικού σκοπού και περιορισμένου χρόνου του κ. Παπαδήμου και θα εφαρμοστεί κατά τα φαινόμενα και ως προς το μεγαλύτερο μέρος του, από μια άλλη Κυβέρνηση, από αυτή που θα προκύψει από τις επερχόμενες εκλογές. Αν αυτή είναι Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, είναι από μια Κυβέρνηση που συμφωνεί ως προς τους στόχους, αλλά διαφωνεί με τις συγκεκριμένες πολιτικές που εξυπηρετούν αυτούς τους στόχους -ή μάλλον δεν τους εξυπηρετούν πια- και έχει δεσμευτεί να προβεί και σε αλλαγές.
Ίσως τελικά γιατί αυτή την ώρα που μιλάμε η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας αγωνίζεται να επιβιώσει μέσα στο χειμώνα που μπαίνει και είτε δεν μας ακούει είτε δεν μας πιστεύει. Ίσως για όλα αυτά.
Μέσα, λοιπόν, σε αυτή την κάπως διαφορετική από τις συνηθισμένες, ατμόσφαιρα το μόνο που θα υποστηρίξω στο χρόνο που διαθέτω είναι το εξής: Όχι μόνο για την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων στον προϋπολογισμό του 2012, αλλά και για να αντιμετωπιστεί συνολικά το πρόβλημα της χώρας, απαιτείται πραγματική αλλαγή πολιτικής. Ποια; Η οριστική εγκατάλειψη του χρεοκοπημένου μοντέλου του σοσιαλκρατισμού. Του μοντέλου που για χρόνια, για δεκαετίες εξέθρεψε από τη μία την κρατικοδίαιτη ανάπτυξη και από την άλλη την επίπλαστη ευμάρεια με δανεικά. Αυτό πρέπει να τελειώσει. Αυτό ακριβώς το μοντέλο μας έφερε ως εδώ. Μπορεί τους τελευταίους μήνες να έγιναν βαριά λάθη χειρισμών και να έφεραν και τη χώρα υπό καθεστώς στην ουσία ελεγχόμενης πτώχευσης. Το ζητούμενο, επαναλαμβάνω, είναι η αποφυγή της ανεξέλεγκτης πτώχευσης.
Όμως, η ζημιά, η διάβρωση συντελείται εδώ και δεκαετίες. Και τούτο είναι ζήτημα υπέρμετρου κρατισμού και όχι υπέρμετρου φιλελευθερισμού ή άλλης ιδεολογικοπολιτικής προσέγγισης.
Αλλαγή πολιτικής, λοιπόν, βασισμένη σε κάποιες βασικές παραμέτρους:
Πρώτον, δραστική περικοπή δαπανών. Λένε ότι απαισιόδοξος είναι ο καλά ενημερωμένος αισιόδοξος. Ο Πρωθυπουργός δηλώνει αισιόδοξος. Εγώ όχι τόσο, όχι γιατί είμαι πιο ενημερωμένος από τον κ. Παπαδήμου –προς Θεού- αλλά γιατί ένα υπουργικό σχήμα με σαράντα οκτώ Υπουργούς και τον στρατό των συμβουλατόρων που έρχεται από πίσω τους, δεν δίνει προς την κοινωνία αυτή την ώρα το κατάλληλο στίγμα ως προς τη σοβαρή πρόθεση περικοπής δαπανών.
Και εδώ το ζητούμενο βέβαια δεν είναι περιοριστούν οι δαπάνες για τις κοινωνικές παροχές που σε αυτή την ώρα της κρίσης είναι απολύτως απαραίτητες, αλλά οι κάθε είδους σπατάλες. Και ήδη στον υπό ψήφιση Προϋπολογισμό, η προβλεπόμενη μείωση των δαπανών εμφανίζεται κακώς οριακή. Επομένως, μπορεί να γίνει πολύ καλύτερη δουλειά σε αυτό το σημείο.
Δεύτερο σημείο. Δραματική αλλαγή του φορολογικού πλαισίου. Έχει ήδη εξαγγελθεί και το αναμένουμε. Όχι άλλοι φόροι, αλλά και μείωση των ήδη υφισταμένων φόρων και σας υπενθυμίζω ότι ως παράταξη έχουμε δεσμευτεί σε αυτό. Γιατί; Διότι η υπερφορολόγηση έφερε δραματική στέρηση εσόδων, λειτούργησε ως κίνητρο φοροδιαφυγής, καταρράκωσε την οικονομική δραστηριότητα, επέτεινε την ύφεση, οδήγησε στη συρρίκνωση της οικονομίας.
Σας θυμίζω τι έγινε με τους έμμεσους φόρους. Αυξήθηκε ο Φ.Π.Α., αλλά στα έσοδα είχαμε υστέρηση. Γιατί; Διότι προφανώς οι δοκιμαζόμενοι από την κρίση έμποροι και επιχειρηματίες αδυνατούν να πληρώσουν πάνω σε έσοδα που δεν έχουν εισπράξει και γι’ αυτό δεν αποδίδει ο Φ.Π.Α. Και ως προς τους φόρους κατανάλωσης, παρότι αυτοί αυξήθηκαν τα έσοδα που έφεραν ήταν μικρότερα, γιατί η αύξησή τους επέφερε μείωση αυτής της ίδιας της κατανάλωσης. Επομένως, αυτή η πολιτική έχει αποδεδειγμένα αποτύχει.
Και βέβαια, θα χρειαστεί και πραγματική προσπάθεια μείωσης της φοροδιαφυγής. Εδώ βρίσκεται το πραγματικό κλειδί της αύξησης των φορολογικών εσόδων, εδώ βρίσκεται το πραγματικό κλειδί για την απόδοση αληθινής φορολογικής δικαιοσύνης. Τα γνωστά υποζύγια, μισθωτοί και συνταξιούχοι, δεν έχουν άλλα να δώσουν σε φόρους.
Τρίτο σημείο. Θα χρειαστούν αναπτυξιακές παρεμβάσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας, το ΕΣΠΑ οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, το πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων που είναι πάντα το εύκολο θύμα και για αυτό μειώνεται κάθε Προϋπολογισμού των τελευταίων χρόνων. Κακώς. Όταν ο Αντώνης Σαμαράς έκανε λόγο για επανεκκίνηση της οικονομίας, το Μάιο του 2011, λίγοι άκουγαν. Τώρα και εντός και εκτός Ελλάδας ακούν περισσότεροι, γιατί δυστυχώς δικαιώθηκε. Στην Ελλάδα η συνταγή ήταν λάθος και ο μάγειρας μας προέκυψε κακός, αλλά και στην Ευρώπη η μονομερής λιτότητα, χωρίς αναπτυξιακές πρόνοιας επέτεινε το πρόβλημα, περισσότερη ύφεση, μεγαλύτερα ελλείμματα, μεγαλύτερη αδυναμία αντιμετώπισης του χρέους.
Μόνο έτσι, λοιπόν, με αναπτυξιακές παρεμβάσεις, θα αξιοποιηθούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας που όλοι αναγνωρίζουμε, ναυτιλία, τουρισμός, πρωτογενής αγροτική παραγωγή, πολιτισμός, μεγάλη πηγή πλούτου -αν αξιοποιηθεί σωστά- ενέργεια. Μόνο έτσι θα προσελκύσουμε επενδυτικά κεφάλαια που αυτή την ώρα αποφεύγουν να έρθουν στη χώρα. Μόνο έτσι θα δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας και θα κρατήσουμε τα νέα παιδιά με προσόντα εντός των συνόρων. Υπενθυμίζω ότι στην υφεσιακή οικονομία ο νέος άνεργος έχει διαφορετικό πρόβλημα από τον ενήλικο. Ο νέος άνεργος αποκλείεται στην ουσία από την προοπτική εξεύρεσης εργασίας, ενώ ο ενήλικος απλά προσπαθεί να διατηρήσει αυτή τη θέση εργασίας. Άλλο το ένα άλλο το άλλο. Τέλος, η επιβεβλημένη αλλαγή πολιτικής θα χρειαστεί και κάτι ακόμα πολύ βασικό, μια Κυβέρνηση και μια πολιτική ηγεσία που θα εμπνεύσει την κοινωνία που έχει πάψει να πιστεύει. Φρονώ ότι μια τέτοια Κυβέρνηση, μια τέτοια ηγεσία μπορεί να προκύψει μόνο μέσα από τη δημοκρατική νομιμοποιητική διαδικασία των εκλογών. Εύχομαι αυτή να είναι η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Ούτως ή άλλως, όμως, θα κληθεί να δώσει απάντηση σε ένα κρίσιμο ερώτημα που θέτει ο γνωστός αναλυτής των κρίσεων χρηματοοικονομικών και παγκοσμίων, ο Μάικλ Γιούβις.
Θα παραθέσω το σχετικό απόσπασμα από το τελευταίο του βιβλίο, αξίζει τον κόπο να το ακούσουμε. Λέει, λοιπόν, «Ακόμα και αν είναι τεχνικά εφικτό να εξοφλήσουν οι Έλληνες τα χρέη τους, να αρχίσουν να ζουν με βάση τις δυνατότητές τους και να αποκαταστήσουν το καλό τους όνομα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν άραγε την εσωτερική δύναμη να το καταφέρουν ή έχουν χάσει σε τέτοιο βαθμό την ικανότητα να νιώθουν συνδεδεμένοι με οτιδήποτε βρίσκεται έξω από το μικρόκοσμό τους, ώστε να προτιμήσουν να αποποιηθούν τις υποχρεώσεις τους;» Και συνεχίζει: «Αυτή η χώρα δεν λειτουργεί συλλογικά, λειτουργεί ως συνονθύλευμα από εξατομικευμένα μόρια που το καθένα έχει μάθει να επιδιώκει τα δικά του συμφέροντα σε βάρος του κοινού καλού. Το μοναδικό ερώτημα είναι το εξής: Άπαξ και κάτι τέτοιο χαθεί, μπορεί να ξαναδημιουργηθεί;»
Μιλάει για τη δική μας χώρα, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Αυτό, λοιπόν, που ως κοινωνία χάσαμε, πρέπει να το ξανακερδίσουμε. Πρέπει να ξαναβρούμε τη συλλογική σύμπνοια που μας ενώνει και όχι βέβαια τα ιδιοτελή συμφέροντα που μας χωρίζουν ή μας χώριζαν μέχρι πρότινος, ελπίζω. Θα το πετύχουμε, μόνο αν εμπνεύσουμε την κοινωνία με ένα σχέδιο που βασίζεται στις αλλαγές που λίγο πολύ περιγράφουμε. Η προσπάθεια θα είναι δύσκολη, προϋποθέτει και συγκρούσεις και για κάποιους προϋποθέτει και συγκρούσεις με το ίδιο τους το παρελθόν. Δεν έχουμε, όμως, άλλη εναλλακτική από το να προσπαθήσουμε και βέβαια δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να πετύχουμε.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε, για την ανοχή σας.
(Χειροκροτήματα από την πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας)
Κάποτε στο πρόσφατο παρελθόν, αυτή η συζήτηση για την ψήφιση προϋπολογισμού, θεωρείτο -και όντως ήταν- η κορυφαία κοινοβουλευτική συζήτηση. Εκτιμώ ότι αυτό δεν συμβαίνει πια. Η φετινή συζήτηση είναι κάπως άνευρη, κάπως υποτονική και αναρωτιέμαι γιατί.
Ίσως γιατί όλοι εδώ μέσα έχουμε την αίσθηση ότι η ψήφιση αυτού του προϋπολογισμού δεν είναι παρά μια διαδικαστική διεκπεραίωση όλων όσων έχουν προαποφασιστεί μέσα στο 2011 με μεσοπρόθεσμο και πολυνομοσχέδιο.
Ίσως πάλι γιατί σε κάθε περίπτωση και ιδίως πιο πρόσφατα οι προϋπολογισμοί πέφτουν έξω. Κατά πάγια τακτική τα έσοδα υπερεκτιμώνται, τα προβλεφθέντα δεν πραγματοποιούνται -έχουμε υστέρηση εσόδων- ενώ οι δαπάνες υποτιμούνται, ξεπερνούν τις προβλέψεις πάντα.
Ίσως πάλι γιατί όλοι αντιλαμβανόμαστε το παράδοξο αυτού εδώ του προϋπολογισμού ότι δηλαδή είναι ένας προϋπολογισμός που συντάχθηκε και ψηφίστηκε από μια Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ στη βάση μιας πολιτικής που αποδεδειγμένα έχει αποτύχει. Κατατίθεται προς ψήφιση από την άλλη μεριά από τη μεταβατική Κυβέρνηση συνεργασίας ειδικού σκοπού και περιορισμένου χρόνου του κ. Παπαδήμου και θα εφαρμοστεί κατά τα φαινόμενα και ως προς το μεγαλύτερο μέρος του, από μια άλλη Κυβέρνηση, από αυτή που θα προκύψει από τις επερχόμενες εκλογές. Αν αυτή είναι Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, είναι από μια Κυβέρνηση που συμφωνεί ως προς τους στόχους, αλλά διαφωνεί με τις συγκεκριμένες πολιτικές που εξυπηρετούν αυτούς τους στόχους -ή μάλλον δεν τους εξυπηρετούν πια- και έχει δεσμευτεί να προβεί και σε αλλαγές.
Ίσως τελικά γιατί αυτή την ώρα που μιλάμε η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας αγωνίζεται να επιβιώσει μέσα στο χειμώνα που μπαίνει και είτε δεν μας ακούει είτε δεν μας πιστεύει. Ίσως για όλα αυτά.
Μέσα, λοιπόν, σε αυτή την κάπως διαφορετική από τις συνηθισμένες, ατμόσφαιρα το μόνο που θα υποστηρίξω στο χρόνο που διαθέτω είναι το εξής: Όχι μόνο για την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων στον προϋπολογισμό του 2012, αλλά και για να αντιμετωπιστεί συνολικά το πρόβλημα της χώρας, απαιτείται πραγματική αλλαγή πολιτικής. Ποια; Η οριστική εγκατάλειψη του χρεοκοπημένου μοντέλου του σοσιαλκρατισμού. Του μοντέλου που για χρόνια, για δεκαετίες εξέθρεψε από τη μία την κρατικοδίαιτη ανάπτυξη και από την άλλη την επίπλαστη ευμάρεια με δανεικά. Αυτό πρέπει να τελειώσει. Αυτό ακριβώς το μοντέλο μας έφερε ως εδώ. Μπορεί τους τελευταίους μήνες να έγιναν βαριά λάθη χειρισμών και να έφεραν και τη χώρα υπό καθεστώς στην ουσία ελεγχόμενης πτώχευσης. Το ζητούμενο, επαναλαμβάνω, είναι η αποφυγή της ανεξέλεγκτης πτώχευσης.
Όμως, η ζημιά, η διάβρωση συντελείται εδώ και δεκαετίες. Και τούτο είναι ζήτημα υπέρμετρου κρατισμού και όχι υπέρμετρου φιλελευθερισμού ή άλλης ιδεολογικοπολιτικής προσέγγισης.
Αλλαγή πολιτικής, λοιπόν, βασισμένη σε κάποιες βασικές παραμέτρους:
Πρώτον, δραστική περικοπή δαπανών. Λένε ότι απαισιόδοξος είναι ο καλά ενημερωμένος αισιόδοξος. Ο Πρωθυπουργός δηλώνει αισιόδοξος. Εγώ όχι τόσο, όχι γιατί είμαι πιο ενημερωμένος από τον κ. Παπαδήμου –προς Θεού- αλλά γιατί ένα υπουργικό σχήμα με σαράντα οκτώ Υπουργούς και τον στρατό των συμβουλατόρων που έρχεται από πίσω τους, δεν δίνει προς την κοινωνία αυτή την ώρα το κατάλληλο στίγμα ως προς τη σοβαρή πρόθεση περικοπής δαπανών.
Και εδώ το ζητούμενο βέβαια δεν είναι περιοριστούν οι δαπάνες για τις κοινωνικές παροχές που σε αυτή την ώρα της κρίσης είναι απολύτως απαραίτητες, αλλά οι κάθε είδους σπατάλες. Και ήδη στον υπό ψήφιση Προϋπολογισμό, η προβλεπόμενη μείωση των δαπανών εμφανίζεται κακώς οριακή. Επομένως, μπορεί να γίνει πολύ καλύτερη δουλειά σε αυτό το σημείο.
Δεύτερο σημείο. Δραματική αλλαγή του φορολογικού πλαισίου. Έχει ήδη εξαγγελθεί και το αναμένουμε. Όχι άλλοι φόροι, αλλά και μείωση των ήδη υφισταμένων φόρων και σας υπενθυμίζω ότι ως παράταξη έχουμε δεσμευτεί σε αυτό. Γιατί; Διότι η υπερφορολόγηση έφερε δραματική στέρηση εσόδων, λειτούργησε ως κίνητρο φοροδιαφυγής, καταρράκωσε την οικονομική δραστηριότητα, επέτεινε την ύφεση, οδήγησε στη συρρίκνωση της οικονομίας.
Σας θυμίζω τι έγινε με τους έμμεσους φόρους. Αυξήθηκε ο Φ.Π.Α., αλλά στα έσοδα είχαμε υστέρηση. Γιατί; Διότι προφανώς οι δοκιμαζόμενοι από την κρίση έμποροι και επιχειρηματίες αδυνατούν να πληρώσουν πάνω σε έσοδα που δεν έχουν εισπράξει και γι’ αυτό δεν αποδίδει ο Φ.Π.Α. Και ως προς τους φόρους κατανάλωσης, παρότι αυτοί αυξήθηκαν τα έσοδα που έφεραν ήταν μικρότερα, γιατί η αύξησή τους επέφερε μείωση αυτής της ίδιας της κατανάλωσης. Επομένως, αυτή η πολιτική έχει αποδεδειγμένα αποτύχει.
Και βέβαια, θα χρειαστεί και πραγματική προσπάθεια μείωσης της φοροδιαφυγής. Εδώ βρίσκεται το πραγματικό κλειδί της αύξησης των φορολογικών εσόδων, εδώ βρίσκεται το πραγματικό κλειδί για την απόδοση αληθινής φορολογικής δικαιοσύνης. Τα γνωστά υποζύγια, μισθωτοί και συνταξιούχοι, δεν έχουν άλλα να δώσουν σε φόρους.
Τρίτο σημείο. Θα χρειαστούν αναπτυξιακές παρεμβάσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας, το ΕΣΠΑ οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, το πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων που είναι πάντα το εύκολο θύμα και για αυτό μειώνεται κάθε Προϋπολογισμού των τελευταίων χρόνων. Κακώς. Όταν ο Αντώνης Σαμαράς έκανε λόγο για επανεκκίνηση της οικονομίας, το Μάιο του 2011, λίγοι άκουγαν. Τώρα και εντός και εκτός Ελλάδας ακούν περισσότεροι, γιατί δυστυχώς δικαιώθηκε. Στην Ελλάδα η συνταγή ήταν λάθος και ο μάγειρας μας προέκυψε κακός, αλλά και στην Ευρώπη η μονομερής λιτότητα, χωρίς αναπτυξιακές πρόνοιας επέτεινε το πρόβλημα, περισσότερη ύφεση, μεγαλύτερα ελλείμματα, μεγαλύτερη αδυναμία αντιμετώπισης του χρέους.
Μόνο έτσι, λοιπόν, με αναπτυξιακές παρεμβάσεις, θα αξιοποιηθούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας που όλοι αναγνωρίζουμε, ναυτιλία, τουρισμός, πρωτογενής αγροτική παραγωγή, πολιτισμός, μεγάλη πηγή πλούτου -αν αξιοποιηθεί σωστά- ενέργεια. Μόνο έτσι θα προσελκύσουμε επενδυτικά κεφάλαια που αυτή την ώρα αποφεύγουν να έρθουν στη χώρα. Μόνο έτσι θα δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας και θα κρατήσουμε τα νέα παιδιά με προσόντα εντός των συνόρων. Υπενθυμίζω ότι στην υφεσιακή οικονομία ο νέος άνεργος έχει διαφορετικό πρόβλημα από τον ενήλικο. Ο νέος άνεργος αποκλείεται στην ουσία από την προοπτική εξεύρεσης εργασίας, ενώ ο ενήλικος απλά προσπαθεί να διατηρήσει αυτή τη θέση εργασίας. Άλλο το ένα άλλο το άλλο. Τέλος, η επιβεβλημένη αλλαγή πολιτικής θα χρειαστεί και κάτι ακόμα πολύ βασικό, μια Κυβέρνηση και μια πολιτική ηγεσία που θα εμπνεύσει την κοινωνία που έχει πάψει να πιστεύει. Φρονώ ότι μια τέτοια Κυβέρνηση, μια τέτοια ηγεσία μπορεί να προκύψει μόνο μέσα από τη δημοκρατική νομιμοποιητική διαδικασία των εκλογών. Εύχομαι αυτή να είναι η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Ούτως ή άλλως, όμως, θα κληθεί να δώσει απάντηση σε ένα κρίσιμο ερώτημα που θέτει ο γνωστός αναλυτής των κρίσεων χρηματοοικονομικών και παγκοσμίων, ο Μάικλ Γιούβις.
Θα παραθέσω το σχετικό απόσπασμα από το τελευταίο του βιβλίο, αξίζει τον κόπο να το ακούσουμε. Λέει, λοιπόν, «Ακόμα και αν είναι τεχνικά εφικτό να εξοφλήσουν οι Έλληνες τα χρέη τους, να αρχίσουν να ζουν με βάση τις δυνατότητές τους και να αποκαταστήσουν το καλό τους όνομα στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν άραγε την εσωτερική δύναμη να το καταφέρουν ή έχουν χάσει σε τέτοιο βαθμό την ικανότητα να νιώθουν συνδεδεμένοι με οτιδήποτε βρίσκεται έξω από το μικρόκοσμό τους, ώστε να προτιμήσουν να αποποιηθούν τις υποχρεώσεις τους;» Και συνεχίζει: «Αυτή η χώρα δεν λειτουργεί συλλογικά, λειτουργεί ως συνονθύλευμα από εξατομικευμένα μόρια που το καθένα έχει μάθει να επιδιώκει τα δικά του συμφέροντα σε βάρος του κοινού καλού. Το μοναδικό ερώτημα είναι το εξής: Άπαξ και κάτι τέτοιο χαθεί, μπορεί να ξαναδημιουργηθεί;»
Μιλάει για τη δική μας χώρα, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Αυτό, λοιπόν, που ως κοινωνία χάσαμε, πρέπει να το ξανακερδίσουμε. Πρέπει να ξαναβρούμε τη συλλογική σύμπνοια που μας ενώνει και όχι βέβαια τα ιδιοτελή συμφέροντα που μας χωρίζουν ή μας χώριζαν μέχρι πρότινος, ελπίζω. Θα το πετύχουμε, μόνο αν εμπνεύσουμε την κοινωνία με ένα σχέδιο που βασίζεται στις αλλαγές που λίγο πολύ περιγράφουμε. Η προσπάθεια θα είναι δύσκολη, προϋποθέτει και συγκρούσεις και για κάποιους προϋποθέτει και συγκρούσεις με το ίδιο τους το παρελθόν. Δεν έχουμε, όμως, άλλη εναλλακτική από το να προσπαθήσουμε και βέβαια δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να πετύχουμε.
Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε, για την ανοχή σας.
(Χειροκροτήματα από την πτέρυγα της Νέας Δημοκρατίας)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου