Τουρκική διαμάχη για την Αγία Σοφία

Χιλιάδες μουσουλμάνοι πιστοί έκαναν στις τέσσερις τα ξημερώματα το πρωινό ναμάζι στο χώρο έξω από την Αγία Σοφία, στο πλαίσιο της εκστρατείας του «Συνδέσμου Νεολαίας Ανατολής» για να επαναλειτουργήσει η Αγία Σοφία ως τζαμί.

Στις 2 Μαΐου, ο ανεξάρτητος βουλευτής Χαμί Γιλντιρίμ (πρώην βουλευτής του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) κατέθεσε στην εθνοσυνέλευση πρόταση νόμου για τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας από μουσείο σε τζαμί. Η δεύτερη αφορμή για την υπό εξέλιξη στην Τουρκία συζήτηση περί Αγίας Σοφίας είναι η 561η επέτειος της Αλωσης.

Ο Σύνδεσμος που διοργανώνει την τελετή πρόσκειται στο ρεύμα εκείνο του πολιτικού Ισλάμ που ακολουθεί την παράδοση του ιστορικού ηγέτη του χώρου Νετζμετίν Ερμπακάν.

Ο βουλευτής Χαμί Γιλντιρίμ που κατέθεσε την πρόταση, φέρεται να είναι προσκείμενος στο τάγμα

του Χότζα Φετχουλάχ Γκιουλέν. Τόσο ο Σύνδεσμος όσο και ο βουλευτής κατηγορούν την κυβέρνηση Ερντογάν για ατολμία στο θέμα της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.

Την περίοδο 1930-1935 η Αγία Σοφία είχε παραμείνει κλειστή λόγω έργων, ενώ μετατράπηκε σε μουσείο με την υπ' αριθμ. 7/1589 και ημερομηνία 24 Νοεμβρίου 1934 απόφαση του τουρκικού υπουργικού συμβουλίου. Τα εγκαίνια του μουσείου έγιναν την 1η Φεβρουαρίου 1935.

Επισήμως η κυβέρνηση δεν αναφέρεται στο θέμα εκτός από κάποιες ευχές και ελπίδες που εκφράζονται. Για παράδειγμα στις 15 Νοεμβρίου 2013 ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μπουλέντ Αρίντς είχε πει ότι «βλέπουμε τη λυπημένη Αγία Σοφία και ευχόμαστε σύντομα να έλθουν οι μέρες που θα χαμογελάσει».

Υπάρχει όμως και αντίλογος. Το τουρκικό ιδιωτικό «Ιδρυμα Ιστορίας» συνέταξε ένα κείμενο με τίτλο «Για ποιο λόγο η Αγία Σοφία πρέπει να παραμείνει μουσείο» και συγκεντρώνει υπογραφές. Πριν από μερικές μέρες το ίδρυμα οργάνωσε σχετική ημερίδα όπου ο καθηγητής Ουγούρ Τάνγιελι είπε πως «θεωρούμε ότι η ιστορία της Κωνσταντινούπολης ξεκινά από το 1453 λες και δεν ήταν η πόλη αυτή Βυζαντινή επί χίλια χρόνια. Στην Κωνσταντινούπολη δεν υπάρχει καν Βυζαντινό μουσείο. Πρέπει να καταλάβουμε ότι η Αγία Σοφία ήταν εκκλησία».

Ο καθηγητής και συγγραφέας Μουράτ Μπελγκέ τόνισε ότι «εξακολουθεί να ισχύει μια αρρωστημένη αντίληψη που θρέφεται με απόψεις όπως, κάποτε ήμασταν κυρίαρχοι αλλά στη συνέχεια πώς μας κατάντησαν και μας πήραν την Αγία Σοφία. Η προσέγγιση αυτή είναι προέκταση της στάσης που θέλει εκδίκηση. Ταυτόχρονα, αυτό καθορίζει και τη στάση του Ισλάμ. Η πρόταση για μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί είναι πρόταση που υπογραμμίζει ότι το Ισλάμ δεν μπορεί και δεν πρέπει να συνυπάρξει με άλλες θρησκείες». (enet)