Πλασματικά έτη ασφάλισης – Προϋποθέσεις, κόστος και δυνατότητες πρόωρης συνταξιοδότησης

 

Ιδιαίτερα αυξημένο εμφανίζεται το ενδιαφέρον των ασφαλισμένων για την αναγνώριση πλασματικών ετών ασφάλισης, καθώς η αυστηροποίηση των ορίων ηλικίας και η απαίτηση συμπλήρωσης 35 έως 40 ετών για πλήρη σύνταξη καθιστούν την εξαγορά επιπλέον χρόνου καθοριστικό εργαλείο συνταξιοδοτικού σχεδιασμού.

Η αξιοποίηση των πλασματικών ετών λειτουργεί, σε πολλές περιπτώσεις, ως μέσο θεμελίωσης ή κατοχύρωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος, συμπλήρωσης 40ετίας για έξοδο στα 62 έτη ή αποφυγής μειωμένης σύνταξης, ενώ ταυτόχρονα δύναται να ενισχύσει το τελικό ποσό της ανταποδοτικής παροχής.

Δυνατότητα αναγνώρισης έως 7 έτη – Διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία

Το ισχύον πλαίσιο του ΕΦΚΑ προβλέπει δυνατότητα αναγνώρισης από 5 έως και 7 έτη ασφάλισης, προκειμένου να διαμορφωθούν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις εξόδου.

Για τους ασφαλισμένους πριν από το 1993 («παλαιοί ασφαλισμένοι»), η εξαγορά δύναται να οδηγήσει σε κατοχύρωση δικαιώματος με χαμηλότερα όρια ηλικίας, ιδίως όταν ο απαιτούμενος χρόνος συμπληρώνεται έως το 2012. Αντίθετα, για τους «νέους ασφαλισμένους», βασικός στόχος είναι η συμπλήρωση 12.000 ημερών ασφάλισης (40 έτη), ώστε να καταστεί δυνατή η συνταξιοδότηση στο 62ο έτος αντί του 67ου.

Επισημαίνεται ότι υφίστανται διαφοροποιήσεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα:

·         Στο Δημόσιο παρέχεται δυνατότητα αναγνώρισης έως και 12 πλασματικών ετών για θεμελίωση δικαιώματος.

·         Στον ιδιωτικό τομέα το ανώτατο όριο παραμένει στα 7 έτη, με αυστηρότερους περιορισμούς.

·         Ο χρόνος τέκνων στον δημόσιο τομέα εξακολουθεί να προσμετράται ευνοϊκότερα, γεγονός που δημιουργεί διαφοροποιήσεις σε σχέση με τους λοιπούς ασφαλισμένους.

Κατηγορίες ασφαλισμένων που ωφελούνται

Μεταξύ των ασφαλισμένων που μπορούν να αξιοποιήσουν την αναγνώριση πλασματικών ετών περιλαμβάνονται:

·         Γονείς ανηλίκων και τρίτεκνοι στο Δημόσιο, οι οποίοι συμπληρώνουν αναδρομικά 25ετία κατά τα έτη 2010–2012.

·         Μητέρες ανηλίκων σε ΙΚΑ, ΔΕΚΟ και τράπεζες που επιδιώκουν κατοχύρωση χαμηλότερων ορίων ηλικίας.

·         Δημόσιοι υπάλληλοι που στοχεύουν στη συμπλήρωση 35ετίας, 36ετίας ή 37ετίας.

·         Ελεύθεροι επαγγελματίες και επιστήμονες (πρώην ΕΤΑΑ, ΟΑΕΕ) που απαιτούν 40 έτη ασφάλισης.

·         Ασφαλισμένοι σε καθεστώς βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων.

·         Όσοι είχαν υποβάλει αίτηση αναγνώρισης έως το τέλος του 2016 και διατηρούν χαμηλότερο ποσοστό υπολογισμού κόστους.

Κόστος εξαγοράς και εκπτώσεις

Μετά το 2016, το κόστος αναγνώρισης αυξήθηκε και για μισθωτούς και δημοσίους υπαλλήλους ανέρχεται στο 20% των μηνιαίων αποδοχών (εργοδοτικές και εργατικές εισφορές).

Ωστόσο, για αιτήσεις που είχαν υποβληθεί σε προηγούμενα έτη, διατηρούνται χαμηλότερα ποσοστά, τα οποία κυμαίνονται από 6,67% έως 16,67%, ανάλογα με το έτος υποβολής.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το ποσό εξαρτάται από την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία υπάγονται.

Σημαντικό κίνητρο συνιστά η δυνατότητα εφάπαξ εξόφλησης, η οποία συνοδεύεται από έκπτωση 2% για κάθε έτος που αναγνωρίζεται.

Επίδραση στο ύψος της σύνταξης

Η αναγνώριση πλασματικών ετών δεν αφορά μόνο τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών, αλλά επηρεάζει και το ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το μηνιαίο όφελος μπορεί να υπερβαίνει τα 500 ευρώ, ιδίως όταν η εξαγορά οδηγεί σε πλήρη αντί για μειωμένη σύνταξη.

Παράλληλα, το σημαντικότερο όφελος για πολλούς ασφαλισμένους παραμένει ο χρόνος εξόδου. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η συνταξιοδότηση μπορεί να επισπευσθεί έως και κατά 7 έτη σε σχέση με τα γενικά όρια ηλικίας.

Η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί σύνθετη αλλά στρατηγική επιλογή, η οποία προϋποθέτει εξατομικευμένη αξιολόγηση των ασφαλιστικών δεδομένων κάθε ενδιαφερόμενου. Η ορθή αξιοποίηση του θεσμού μπορεί να διαμορφώσει ευνοϊκότερες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, τόσο ως προς τον χρόνο εξόδου όσο και ως προς το τελικό ύψος της παροχής.