Τα ΤΕΙ επιστρέφουν με νέο όνομα

 

Αλλαγές στο μοντέλο λειτουργίας των Πανεπιστημίων – Σχέδιο για εισαγωγή σε σχολές και δημιουργία Σχολών Εφαρμοσμένων Επιστημών

Σημαντικές αλλαγές στον χάρτη της Ανώτατης Εκπαίδευσης και στον τρόπο εισαγωγής των φοιτητών στα πανεπιστήμια εξετάζει το Υπουργείο Παιδείας, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου αναμόρφωσης της λειτουργίας των ΑΕΙ.

Σύμφωνα με τις προτάσεις που βρίσκονται υπό επεξεργασία, το νέο μοντέλο πανεπιστημίου προβλέπει σημαντικές διαφοροποιήσεις τόσο στη δομή των σπουδών όσο και στη διοίκηση των ιδρυμάτων, ενώ ενδέχεται να επιφέρει αλλαγές και στα μηχανογραφικά δελτία των υποψηφίων των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Εισαγωγή σε σχολές αντί για τμήματα

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η εισαγωγή των υποψηφίων σε σχολές και όχι σε επιμέρους τμήματα, όπως ισχύει σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό, οι φοιτητές θα παρακολουθούν κατά το πρώτο έτος κοινά μαθήματα βασικών γνωστικών αντικειμένων και θα επιλέγουν στη συνέχεια την εξειδίκευσή τους.

Για παράδειγμα, ένας φοιτητής που εισάγεται σε μια Φυσικομαθηματική Σχολή θα διδάσκεται στο πρώτο έτος βασικά μαθήματα που καλύπτουν τα γνωστικά πεδία της Φυσικής, των Μαθηματικών και της Χημείας. Μετά τα δύο πρώτα εξάμηνα, και αφού εξεταστεί σε βασικά και επιλεγόμενα μαθήματα, θα επιλέγει την κατεύθυνση εξειδίκευσης που θα ακολουθήσει από το τρίτο εξάμηνο και μετά.

Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επηρεάσει και τη μορφή των μηχανογραφικών δελτίων των υποψηφίων, καθώς:

• οι επιλογές θα αφορούν σχολές και όχι τμήματα,

• θα μειωθεί αριθμητικά ο συνολικός αριθμός δηλώσεων,

• ωστόσο θα αυξηθούν οι πραγματικές δυνατότητες επιλογής, αφού μέσα από μία σχολή θα μπορούν να προκύπτουν περισσότερες κατευθύνσεις σπουδών.

Δημιουργία Σχολών Εφαρμοσμένων Επιστημών

Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία Σχολών Εφαρμοσμένων Επιστημών, οι οποίες ουσιαστικά θα επαναφέρουν την εφαρμοσμένη τεχνολογική εκπαίδευση που παρείχαν τα πρώην ΤΕΙ.

Οι νέες σχολές αναμένεται να αντικαταστήσουν τμήματα χαμηλής ζήτησης που δημιουργήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια και παρουσιάζουν ιδιαίτερα μικρό αριθμό φοιτητών. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά την τελευταία ακαδημαϊκή χρονιά:

• 17 τμήματα ΑΕΙ είχαν λιγότερους από πέντε εισακτέους

• περίπου 100 τμήματα είχαν έως 20 εισακτέους.

Τα νέα προγράμματα σπουδών θα είναι τετραετούς διάρκειας, με πτυχία ισότιμα με εκείνα των πανεπιστημίων και με γνωστικά αντικείμενα που θα συνδέονται άμεσα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και τις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις.

Συγχωνεύσεις τμημάτων και ενίσχυση των σχολών

Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του ακαδημαϊκού χάρτη προβλέπεται επίσης:

• συγχώνευση ή κατάργηση τμημάτων με επικαλυπτόμενα γνωστικά αντικείμενα

• ενίσχυση των σχολών ως βασικών ακαδημαϊκών μονάδων

• δημιουργία διεπιστημονικών προγραμμάτων σπουδών.

Τα προγράμματα σπουδών προτείνεται να οργανώνονται σε ενότητες μαθημάτων (modules), όπως:

• Μαθηματικά

• Οικονομικά

• Ανθρωπιστικές Επιστήμες

• Τέχνες

• Υπολογιστές

• Επιστήμες Μηχανικού.

Οι ενότητες αυτές θα μπορούν να συνδυάζονται σε διαφορετικές διαδρομές σπουδών, δίνοντας στους φοιτητές τη δυνατότητα να διαμορφώνουν πιο ευέλικτα το ακαδημαϊκό τους προφίλ.

Νέο μοντέλο διοίκησης των πανεπιστημίων

Σημαντικές αλλαγές εξετάζονται και στον τρόπο διοίκησης των ιδρυμάτων. Στο νέο μοντέλο προβλέπεται η επαναφορά συμβουλίων διοίκησης, τα οποία θα έχουν στρατηγικό και εποπτικό ρόλο.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο σχήμα διοίκησης:

• ο πρύτανης θα έχει κυρίως εκτελεστικές αρμοδιότητες σε ακαδημαϊκά ζητήματα

• το συμβούλιο διοίκησης θα ασκεί εποπτικό και στρατηγικό ρόλο

• οι δύο λειτουργίες θα είναι σαφώς διακριτές και ανεξάρτητες μεταξύ τους.

Η προοπτική επαναφοράς των συμβουλίων διοίκησης έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις σε μέρος της πανεπιστημιακής κοινότητας, καθώς εκφράζονται προβληματισμοί σχετικά με τη σύνθεση και τις αρμοδιότητές τους.

Αλλαγές στην εκλογή πανεπιστημιακών και καταπολέμηση της «ενδογαμίας»

Στο σχέδιο μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνονται επίσης παρεμβάσεις για τη διαδικασία εκλογής μελών ΔΕΠ, με στόχο την ενίσχυση της αξιοκρατίας και τον περιορισμό φαινομένων «ακαδημαϊκής ενδογαμίας».

Μεταξύ των προτάσεων που έχουν τεθεί είναι:

• σαφής ορισμός των περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων

• καθορισμός ελάχιστων κριτηρίων αξιολόγησης

• μέτρα για την αποφυγή «φωτογραφικών» προκηρύξεων

• πρόβλεψη προϋποθέσεων προηγούμενης ακαδημαϊκής εμπειρίας σε άλλο ίδρυμα πριν από την εκλογή σε πανεπιστήμιο από το οποίο προέρχεται ο υποψήφιος.

Στόχος η ενίσχυση της ποιότητας σπουδών και η σύνδεση με την αγορά εργασίας

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των συντακτών του σχεδίου, οι αλλαγές αυτές μπορούν να συμβάλουν:

• στην αναβάθμιση του επιπέδου των πανεπιστημιακών σπουδών

• στην καλύτερη σύνδεση των προγραμμάτων σπουδών με τις ανάγκες της οικονομίας

• στην ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των ελληνικών πανεπιστημίων.

Παράλληλα, επιδιώκεται η προσέλκυση Ελλήνων επιστημόνων που εργάζονται στο εξωτερικό και η δημιουργία συνθηκών που θα περιορίσουν το φαινόμενο της διαρροής επιστημονικού δυναμικού (brain drain), ενισχύοντας το λεγόμενο brain gain.

Αξιολόγηση και λογοδοσία

Κεντρικό ρόλο στο νέο πλαίσιο λειτουργίας των ΑΕΙ θα διαδραματίζει η αξιολόγηση των ιδρυμάτων, η οποία συνδέεται ήδη με τη διάθεση μέρους της κρατικής χρηματοδότησης.

Όπως επισημαίνεται, η αξιολόγηση αποτελεί βασικό εργαλείο:

• διασφάλισης της λογοδοσίας για τη χρήση δημόσιων πόρων

• βελτίωσης της αποτελεσματικότητας των πανεπιστημίων

• ενίσχυσης της ποιότητας της διδασκαλίας και της έρευνας.

Οι τελικές αποφάσεις για το νέο μοντέλο οργάνωσης της Ανώτατης Εκπαίδευσης αναμένεται να παρουσιαστούν στο πλαίσιο νομοθετικής πρωτοβουλίας του Υπουργείου Παιδείας το επόμενο διάστημα.