Με αφορμή τα πρόσφατα τραγικά περιστατικά στον χώρο της εκπαίδευσης και την αυξανόμενη ένταση φαινομένων σχολικής βίας και απαξίωσης του εκπαιδευτικού ρόλου, αναδεικνύεται με ιδιαίτερη ένταση η ανάγκη για ουσιαστική αποτίμηση των αιτιών που διαμόρφωσαν το σημερινό κλίμα.
Η απαρχή ενός επικίνδυνου προτύπου
Η δημόσια συζήτηση επανέρχεται σε περιστατικά του παρελθόντος που λειτούργησαν ως συμβολικά σημεία καμπής. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της μαθητικής παρέλασης στη Λάρισα στις 28 Οκτωβρίου 2011, όταν μαθητής προέβη σε προκλητική και προσβλητική χειρονομία προς τους επισήμους.
Το περιστατικό αυτό, σε μια περίοδο έντονης κοινωνικής και πολιτικής κρίσης, δεν αντιμετωπίστηκε ενιαία ως αντικοινωνική συμπεριφορά, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις έτυχε αποδοχής ή και έμμεσης επιβράβευσης, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση στρεβλών προτύπων «αντίδρασης».
Δημόσιος λόγος και μηνύματα προς τη νέα γενιά
Στο ίδιο πλαίσιο, δημόσιες τοποθετήσεις και παρεμβάσεις της περιόδου εκείνης – μεταξύ αυτών και δηλώσεις του Ευάγγελος Βενιζέλος περί «εκτσογλανισμού» της κοινωνίας – κατέγραψαν την ανησυχία για τη διολίσθηση του δημόσιου ήθους.
Παράλληλα, ανακοινώσεις φορέων, όπως η ΟΛΜΕ την 1η Νοεμβρίου 2011, ερμηνεύτηκαν από μέρος της κοινής γνώμης ως ανοχή ή και δικαιολόγηση ακραίων μορφών «αντίδρασης» των μαθητών, ενισχύοντας μια προβληματική παιδαγωγική προσέγγιση.
Η διαμόρφωση κουλτούρας ανοχής στη βία
Κατά τα επόμενα χρόνια, φαινόμενα λεκτικής βίας, απαξιωτικής συμπεριφοράς και τραμπουκισμού στα σχολεία καταγράφηκαν με αυξανόμενη συχνότητα. Η κανονικοποίηση τέτοιων συμπεριφορών, σε συνδυασμό με την έλλειψη ουσιαστικών συνεπειών, συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος όπου:
- η επιθετικότητα εκλαμβάνεται ως «δυναμισμός»
- η ευγένεια παρερμηνεύεται ως αδυναμία
- η παραβατικότητα δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα και αποτελεσματικά
Πρόσφατα περιστατικά και τραγικές συνέπειες
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν καταγεγραμμένες περιπτώσεις ακραίας συμπεριφοράς μαθητών προς εκπαιδευτικούς. Σε χαρακτηριστική περίπτωση στη Θεσσαλονίκη, εκπαιδευτικός είχε προχωρήσει σε επανειλημμένες αναφορές προς τις αρμόδιες αρχές, καταγράφοντας συγκεκριμένα περιστατικά:
- ρίψεις αντικειμένων (μπουκάλια με υγρά, χαρτιά) κατά τη διάρκεια του μαθήματος
- πρόκληση φθορών και προσβολών προς το πρόσωπό της
- επικίνδυνες ενέργειες (ρίψη βιβλίου) ενώ αντιμετώπιζε πρόβλημα υγείας
Παρά τις εκκλήσεις για λήψη μέτρων και την πρόταση για υποστήριξη μέσω ειδικών (π.χ. ψυχολόγου), δεν υπήρξε, σύμφωνα με τις καταγγελίες, η αναγκαία ανταπόκριση από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Η υπόθεση αυτή συνδέεται με τραγική κατάληξη, αναδεικνύοντας τις οριακές συνθήκες πίεσης που μπορεί να βιώνουν οι εκπαιδευτικοί.
Ο ρόλος της οικογένειας και της κοινωνίας
Καθοριστικός παράγοντας στην εξέλιξη των φαινομένων αυτών είναι και η στάση μέρους της οικογένειας και της κοινωνίας. Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρείται:
- υποβάθμιση της σημασίας της πειθαρχίας και του σεβασμού
- τάση δικαιολόγησης παραβατικών συμπεριφορών μαθητών
- αμφισβήτηση του παιδαγωγικού ρόλου των εκπαιδευτικών
Η συσσώρευση αυτών των παραγόντων οδηγεί στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου η σχολική κοινότητα δυσκολεύεται να λειτουργήσει με όρους ασφάλειας και παιδαγωγικής συνέπειας.
Αναγκαίες παρεμβάσεις
Η αντιμετώπιση της κατάστασης απαιτεί συντονισμένες και άμεσες ενέργειες:
- ενίσχυση των μηχανισμών πρόληψης και διαχείρισης σχολικής βίας
- θεσμική κατοχύρωση ουσιαστικών συνεπειών για ακραίες συμπεριφορές
- ενδυνάμωση του ρόλου των εκπαιδευτικών
- ενίσχυση της παρουσίας ειδικών επιστημόνων (ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών)
- καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού και υπευθυνότητας
Η πορεία από μεμονωμένα περιστατικά συμβολικής «αντίδρασης» έως τη σημερινή πραγματικότητα της έντασης και της βίας στο σχολείο δεν είναι ασύνδετη. Αντιθέτως, αποτυπώνει τη συσσώρευση λανθασμένων μηνυμάτων και την απουσία έγκαιρων παρεμβάσεων.
Η εκπαιδευτική κοινότητα και η πολιτεία καλούνται να αναλάβουν άμεσα δράση, ώστε να διασφαλιστεί ένα ασφαλές, παιδαγωγικά υγιές και λειτουργικό σχολικό περιβάλλον για μαθητές και εκπαιδευτικούς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου