Σοφία Ζαχαράκη: Διευκρινίσεις για την απαλλαγή από τα Θρησκευτικά και τη διδασκαλία του μαθήματος της Ηθικής στα σχολεία

 

Σημαντικές διευκρινίσεις σχετικά με το ισχύον πλαίσιο για την απαλλαγή των μαθητών από το μάθημα των Θρησκευτικών, καθώς και για τη διδασκαλία του εναλλακτικού μαθήματος της Ηθικής, δόθηκαν από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού μέσω εγγράφου που διαβιβάστηκε στη Βουλή από την Υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.

Στο έγγραφο αυτό παρατίθενται οι θέσεις του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), σύμφωνα με τις οποίες η παρουσία θρησκειολογικών αναφορών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν έρχεται σε αντίθεση με το Σύνταγμα. Αντιθέτως, εντάσσεται σε ένα σύγχρονο παιδαγωγικό πλαίσιο που επιδιώκει την κατανόηση της θρησκευτικής πολυμορφίας και την εξοικείωση των μαθητών με διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις.

Ο ρόλος της θρησκευτικής εκπαίδευσης στο ελληνικό σχολείο

Σύμφωνα με το ΙΕΠ, η θρησκευτική εκπαίδευση στην Ελλάδα καλείται να επιτελέσει έναν σύνθετο ρόλο. Από τη μία πλευρά, το σχολείο οφείλει να ανταποκρίνεται στη συνταγματική πρόβλεψη για την καλλιέργεια της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης. Από την άλλη, έχει την ευθύνη να προσφέρει στους μαθητές γνώσεις σχετικά με άλλες θρησκείες και θρησκευτικές παραδόσεις.

Η προσέγγιση αυτή συμβάλλει στην ανάπτυξη του θρησκευτικού γραμματισμού των μαθητών, ενισχύει την κατανόηση της θρησκευτικής διαφορετικότητας και προάγει τον διαπολιτισμικό διάλογο.

Παράλληλα, το κράτος οφείλει να διασφαλίζει τη δυνατότητα μαθητών που ανήκουν σε άλλες θρησκευτικές κοινότητες –όπως καθολικοί, εβραίοι ή μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας– να διδάσκονται τη δική τους θρησκευτική παράδοση, στο πλαίσιο του σεβασμού της θρησκευτικής ελευθερίας και της αρχής της ισότητας.

Δικαίωμα απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών

Το Υπουργείο Παιδείας υπενθυμίζει ότι οι μαθητές έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών. Η απαλλαγή μπορεί να χορηγηθεί για λόγους που σχετίζονται είτε με διαφορετική θρησκευτική πεποίθηση είτε με δήλωση αθεΐας.

Προκειμένου, ωστόσο, να αποφευχθεί η δημιουργία «κενής διδακτικής ώρας» στο σχολικό πρόγραμμα, προβλέπεται η συμμετοχή των μαθητών που απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών σε εναλλακτικό εκπαιδευτικό αντικείμενο ισότιμου χαρακτήρα.

Το μάθημα της Ηθικής ως εναλλακτική επιλογή

Στο πλαίσιο αυτό, το μάθημα της Ηθικής λειτουργεί ως βασική εναλλακτική εκπαιδευτική δραστηριότητα για τους μαθητές που δεν παρακολουθούν τα Θρησκευτικά.

Το συγκεκριμένο μάθημα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη αξιών και δεξιοτήτων που σχετίζονται με την κοινωνική και προσωπική συγκρότηση των μαθητών, όπως:

• η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης,

• η ενίσχυση της δημοκρατικής συνείδησης,

• η προώθηση αξιών όπως η ειρήνη, η ισότητα και ο σεβασμός στη διαφορετικότητα,

• καθώς και η ενδυνάμωση της κοινωνικής συνύπαρξης και συνεργασίας.

Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι όλοι οι μαθητές συμμετέχουν σε μια ολοκληρωμένη εκπαιδευτική διαδικασία, ανεξάρτητα από τη θρησκευτική τους ταυτότητα ή τις προσωπικές τους πεποιθήσεις.

Το θεσμικό πλαίσιο για τη διδασκαλία των Θρησκευτικών

Το περιεχόμενο και οι στόχοι του μαθήματος των Θρησκευτικών καθορίζονται από την υπουργική απόφαση 10161/Δ2, η οποία εφαρμόζεται στις τάξεις Α’, Β’ και Γ’ του Γενικού Λυκείου.

Σύμφωνα με το ισχύον πρόγραμμα σπουδών, το μάθημα συμβάλλει:

• στη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών,

• στην ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των μαθητών,

• στην κατανόηση της διδασκαλίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας,

• και στην ενίσχυση της προσωπικής και κοινωνικής ταυτότητας των μαθητών.

Παράλληλα, ενθαρρύνει τη γνωριμία των μαθητών με το θρησκευτικό φαινόμενο σε παγκόσμιο επίπεδο, καλλιεργεί δεξιότητες διαλόγου και ενισχύει τον σεβασμό προς τη διαφορετικότητα και τις διαφορετικές πολιτισμικές ταυτότητες.

Με τον τρόπο αυτό, το μάθημα των Θρησκευτικών και η εναλλακτική διδασκαλία της Ηθικής εντάσσονται σε ένα ευρύτερο εκπαιδευτικό πλαίσιο που προάγει τη δημοκρατική παιδεία, τον σεβασμό των δικαιωμάτων και την κοινωνική συνοχή.