Δεν προκρίνεται η καθολική απαγόρευση αποχώρησης μαθητών Δημοτικού χωρίς συνοδό. Η υπεύθυνη δήλωση των γονέων δεν απαλλάσσει αυτομάτως το σχολείο από κάθε υποχρέωση, ενώ ένα ατύχημα μετά τη λήξη του σχολικού ωραρίου δεν συνεπάγεται από μόνο του ευθύνη των εκπαιδευτικών.
Σαφείς διευκρινίσεις για το πλαίσιο αποχώρησης των μαθητών από τα Δημοτικά Σχολεία, τον ρόλο των γονέων και τις προϋποθέσεις εξέτασης της νομικής ευθύνης διευθυντών και εκπαιδευτικών σε περίπτωση ατυχήματος έδωσε στη Βουλή ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Κωνσταντίνος Βλάσης.
Η τοποθέτηση έγινε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2026, κατά τη συζήτηση επίκαιρης ερώτησης της βουλεύτριας της Ελληνικής Λύσης, Μαρίας Αθανασίου, η οποία έθεσε το ζήτημα της ασφαλούς αποχώρησης των μαθητών και της ευθύνης των σχολικών στελεχών όταν ένα παιδί φεύγει μόνο του από τη σχολική μονάδα και στη συνέχεια εμπλέκεται σε ατύχημα.
Ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι δεν σχεδιάζεται η επιβολή ενιαίας απαγόρευσης για όλους τους μαθητές, επισημαίνοντας παράλληλα πως ούτε η γονική δήλωση μπορεί να υποκαταστήσει τις υποχρεώσεις του σχολείου ούτε η χρονική στιγμή ενός ατυχήματος αρκεί από μόνη της για να θεμελιώσει ευθύνη εκπαιδευτικού.
Όχι σε καθολική απαγόρευση αποχώρησης χωρίς συνοδό
Απαντώντας στο αίτημα για νέα εγκύκλιο που θα καθιστά υποχρεωτική την παρουσία ενήλικου συνοδού κατά την αποχώρηση κάθε μαθητή Δημοτικού, ο κ. Βλάσης δήλωσε χαρακτηριστικά: «Όχι, δεν προκρίνουμε μια τέτοια καθολική απαγόρευση».
Όπως εξήγησε, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει ήδη κανόνες για την οργανωμένη έξοδο των μαθητών από τις σχολικές μονάδες. Ειδικότερα, επικαλέστηκε το άρθρο 18 του Προεδρικού Διατάγματος 79/2017, σύμφωνα με το οποίο, μετά τη λήξη των μαθημάτων, οι μαθητές κατευθύνονται προς την έξοδο κατά τμήματα, οργανωμένα και με τη συνοδεία των εκπαιδευτικών που διδάσκουν την τελευταία διδακτική ώρα.
Η υποχρέωση αυτή, όπως σημείωσε, επαναλαμβάνεται και στις οδηγίες του υπουργείου Παιδείας για το τρέχον σχολικό έτος.
Ο υφυπουργός διαχώρισε, παράλληλα, το καθεστώς που ισχύει για τα Νηπιαγωγεία από εκείνο των Δημοτικών. Στα Νηπιαγωγεία υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τη δήλωση των προσώπων που παραλαμβάνουν και συνοδεύουν τα παιδιά. Η ρύθμιση αυτή δεν πρέπει να συγχέεται με τις προβλέψεις που αφορούν την αποχώρηση των μαθητών από τα Δημοτικά Σχολεία.
Όπως επισήμανε, η οργανωμένη έξοδος από το σχολείο δεν μπορεί να ερμηνεύεται αυτομάτως ως γενική άδεια αποχώρησης χωρίς συνοδό.
Ο ρόλος των γονέων και τα όρια της υπεύθυνης δήλωσης
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη γονική μέριμνα και στην ευθύνη των γονέων να αποφασίζουν με γνώμονα το συμφέρον και την ασφάλεια του παιδιού τους.
Ο κ. Βλάσης αναφέρθηκε στις διατάξεις του Αστικού Κώδικα που αναθέτουν στους γονείς την επιμέλεια και την επίβλεψη των ανηλίκων. Όπως ανέφερε, οι γονείς είναι σε θέση να συνεκτιμήσουν την ηλικία και την ωριμότητα του παιδιού, την απόσταση και τη διαδρομή από το σχολείο μέχρι την κατοικία, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή.
Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τον υφυπουργό, δεν είναι ορθό να εφαρμόζεται ένας ενιαίος κανόνας χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές συνθήκες κάθε οικογένειας και κάθε μαθητή.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η ασφάλεια των παιδιών μπορεί να εξασφαλίζεται αποκλειστικά με την υπογραφή μιας υπεύθυνης δήλωσης.
«Η ασφάλεια ασφαλώς δεν επαφίεται σε μια δήλωση και μόνο», τόνισε, επισημαίνοντας την ανάγκη οργανωμένης διαδικασίας αποχώρησης, ορθής ενημέρωσης, συνεργασίας με τους γονείς και αυξημένης προσοχής όταν υπάρχουν συγκεκριμένοι κίνδυνοι.
Πότε μπορεί να αναζητηθεί ευθύνη διευθυντή ή εκπαιδευτικού
Το ζήτημα της νομικής ευθύνης των διευθυντών και των εκπαιδευτικών αποτέλεσε βασικό σημείο της συζήτησης. Το ερώτημα αφορά ειδικότερα την περίπτωση κατά την οποία ένας μαθητής αποχωρεί μόνος του από το σχολείο, έπειτα από σχετική υπεύθυνη δήλωση του γονέα του, και στη συνέχεια υφίσταται ατύχημα.
Ο υφυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη ούτε η ευθύνη του διευθυντή ούτε η πλήρης απαλλαγή του σχολείου λόγω της ύπαρξης γονικής δήλωσης.
«Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε ότι ο διευθυντής ευθύνεται αυτομάτως ούτε ότι αρκεί μια υπογραφή, από την άλλη πλευρά, για να απαλλαγεί από κάθε υποχρέωση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, η έγγραφη δήλωση του γονέα καταγράφει τον επιθυμητό τρόπο αποχώρησης του παιδιού και διασφαλίζει ότι η σχολική μονάδα διαθέτει σαφή ενημέρωση, χωρίς να βασίζεται σε προφορικές συνεννοήσεις.
Ωστόσο, ο κ. Βλάσης διευκρίνισε ότι η δήλωση δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα για οποιονδήποτε τρόπο αποχώρησης. Δεν μπορεί να παρακάμπτει την ισχύουσα νομοθεσία, τυχόν δικαστικές αποφάσεις που αφορούν την επιμέλεια του παιδιού ή τις υποχρεώσεις προσοχής και ασφάλειας που εξακολουθούν να βαρύνουν το σχολείο.
Επομένως, η ύπαρξη υπεύθυνης δήλωσης δεν καταργεί την ανάγκη να εξετάζεται αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και αν υπήρχαν συγκεκριμένες περιστάσεις που απαιτούσαν διαφορετικό χειρισμό.
«Δεν τεκμαίρεται ευθύνη» επειδή το ατύχημα συνέβη μετά το σχολικό ωράριο
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε και στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αξιολογείται η ενδεχόμενη ευθύνη των εκπαιδευτικών μετά από ένα ατύχημα.
Όπως σημείωσε, η σχολική μονάδα οφείλει να εφαρμόζει τους κανόνες εποπτείας και οργανωμένης αποχώρησης, να λαμβάνει υπόψη τις έγκυρες οδηγίες των γονέων και να μην παραβλέπει κινδύνους που είναι γνωστοί ή μπορούν να εντοπιστούν στο πλαίσιο των καθηκόντων της.
Σε περίπτωση ατυχήματος, η εξέταση της ευθύνης εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά, τις υποχρεώσεις που ίσχυαν στη συγκεκριμένη περίπτωση, την ενδεχόμενη παράλειψη και τη σύνδεσή της με τη ζημία που προκλήθηκε.
«Δεν τεκμαίρεται ευθύνη του διευθυντή ή των εκπαιδευτικών μόνο και μόνο επειδή ένα ατύχημα συνέβη μετά το σχολικό ωράριο και αυτό πρέπει να είναι σαφές», υπογράμμισε ο κ. Βλάσης.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι εκπαιδευτικοί δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πρόσωπα που βρίσκονται διαρκώς εκτεθειμένα σε νομικούς κινδύνους. Όπως ανέφερε, η προστασία τους συνδέεται με σαφείς και εφαρμόσιμους κανόνες, τεκμηριωμένες ενέργειες και ξεκάθαρη κατανομή των υποχρεώσεων κάθε εμπλεκόμενου.
Η εγκύκλιος του 2010 και οι διαφωνίες για την παραλαβή παιδιών
Κατά τη δευτερολογία του, ο υφυπουργός αναφέρθηκε και στην εγκύκλιο του 2010, η οποία, όπως δήλωσε, εξακολουθεί να ισχύει και προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία για την παραλαβή παιδιών όταν υπάρχει διαφωνία μεταξύ γονέων που ασκούν από κοινού την επιμέλεια.
«Οι εκπαιδευτικοί δεν καλούνται να επιλύουν μόνοι τους οικογενειακές διαφορές», τόνισε, αναδεικνύοντας την ανάγκη να ακολουθούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες και να μην καλούνται οι εκπαιδευτικοί να αποφασίζουν αυθαίρετα σε σύνθετες οικογενειακές υποθέσεις.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρθηκε σε περιστατικό που σημειώθηκε στις 5 Οκτωβρίου σε νηπιαγωγείο των Πατησίων. Σύμφωνα με όσα περιέγραψε, οι εκπαιδευτικοί αρνήθηκαν να παραδώσουν παιδί στη γιαγιά του, καθώς εκείνη δεν διέθετε την απαιτούμενη υπεύθυνη δήλωση. Ακολούθησε σοβαρό επεισόδιο, κατά το οποίο, σύμφωνα με τις αναφορές, φέρεται να τραυματίστηκε και ο νηπιαγωγός.
Το περιστατικό αναδεικνύει τις δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν όταν δεν τηρούνται οι διαδικασίες παραλαβής και υπάρχουν αμφισβητήσεις ως προς το ποιος δικαιούται να παραλάβει ένα παιδί.
Ο κ. Βλάσης επανέλαβε ότι για τα Νηπιαγωγεία προβλέπεται ειδικό πλαίσιο σχετικά με τα πρόσωπα που συνοδεύουν και παραλαμβάνουν τους μαθητές, υπογραμμίζοντας τη σημασία της έγγραφης δήλωσης ως σαφούς σημείου αναφοράς για τη σχολική μονάδα.
Τι προκύπτει για τις σχολικές μονάδες
Από την τοποθέτηση του υφυπουργού προκύπτει ότι η ασφαλής αποχώρηση των μαθητών απαιτεί τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών, σαφή επικοινωνία με τις οικογένειες και καταγραφή των σχετικών οδηγιών.
Η υπεύθυνη δήλωση αποτελεί σημαντικό στοιχείο τεκμηρίωσης, αλλά δεν υποκαθιστά το θεσμικό πλαίσιο ούτε απαλλάσσει αυτομάτως το σχολείο από τις υποχρεώσεις του. Αντίστοιχα, η πρόκληση ενός ατυχήματος μετά τη λήξη των μαθημάτων δεν αρκεί από μόνη της για να αποδοθεί ευθύνη στον διευθυντή ή στους εκπαιδευτικούς.
Η αξιολόγηση κάθε περίπτωσης συνδέεται με τα πραγματικά δεδομένα, τις υποχρεώσεις που ίσχυαν και τις ενέργειες ή παραλείψεις των εμπλεκομένων. Στο πλαίσιο αυτό, η σαφής ενημέρωση, η ορθή τήρηση των διαδικασιών και η τεκμηρίωση των αποφάσεων αποτελούν βασικά στοιχεία τόσο για την προστασία των μαθητών όσο και για την υπηρεσιακή και νομική ασφάλεια των εκπαιδευτικών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου