Η Σχολική Διαμεσολάβηση στον νόμο 5344/2026

 

Η Σχολική Διαμεσολάβηση και η Πανεπιστημιακή Διαμεσολάβηση στον νόμο 5344/2026 – Η σχολική διαμεσολάβηση δεν εφαρμόζεται στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α 168/16-10-2026 ο νόμος 5344/2026 “Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών και άλλες διατάξεις”, στον οποίο περιέχονται στα άρθρα 102 έως 111 διατάξεις με τις οποίες τίθενται ο σκοπός και το αντικείμενο της Σχολικής Διαμεσολάβησης και εισάγεται ο θεσμός της Σχολικής Διαμεσολάβησης μεταξύ των μαθητών των τάξεων Δ’, Ε’, Στ’ Δημοτικού των σχολικών μονάδων της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και του συνόλου των μαθητών των σχολικών μονάδων της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και στα άρθρα 112 έως 119 διατάξεις για την Πανεπιστημιακή Διαμεσολαβηση, η οποία θεσμοθετήθηκε ως ειδική μορφή διαμεσολάβησης εντός των ΑΕΙ με στόχο την ειρηνική διευθέτηση των εσωτερικών διαφορών της πανεπιστημιακής κοινότητας, την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων των συμμετεχόντων φοιτητών και την ευρύτερη εμπέδωση του θεσμού της διαμεσολάβησης στον ακαδημαϊκό χώρο.

Σχετικά με τη Σχολική Διαμεσολάβηση

Στη σχολική διαμεσολάβηση δύνανται να υπάγονται διαπροσωπικές συγκρούσεις, διαφορές ή δυσκολίες επικοινωνίας μεταξύ μαθητών χαμηλής έως μέσης έντασης όπως επί παραδείγματι χρήση απρεπών χαρακτηρισμών κατά τη διάρκεια σχολικών ή εξωσχολικών δραστηριοτήτων, περιστατικά διάδοσης αναληθών πληροφοριών ανεξαρτήτως αν λαμβάνουν χώρα εντός του οικείου σχολικού περιβάλλοντος, σε φυσικό ή ψηφιακό περιβάλλον, εφόσον δύνανται να επηρεάσουν τις μεταξύ τους σχέσεις εντός ή εκτός της σχολικής κοινότητας.

Εξαιρούνται μάλιστα ρητώς από το πεδίο εφαρμογής της τα περιστατικά που υπάγονται στις διατάξεις του ν. 5029/2023 (Α΄ 55) οι περιπτώσεις βίας και παρενόχλησης.

Η σχολική διαμεσολάβηση δεν εφαρμόζεται στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Επίσης ορίζεται ότι η ομάδα των μαθητών-διαμεσολαβητών λειτουργεί υπό την άμεση εποπτεία ενός ή περισσότερων Συντονιστών, οριζόμενων από το Σύλλογο Δικασκόντων εξασφαλίζοντας έτσι την απαραίτητη θεσμική θωράκιση και τον έλεγχο της διαδικασίας, ενώ αναδεικνύεται ο Συντονιστής κεντρικός θεσμικός πυλώνας για την υλοποίηση και την εύρυθμη λειτουργία του προγράμματος σχολικής διαμεσολάβησης καθώς είναι υπεύθυνος για:

α) την ενημέρωση και ενθάρρυνση των μαθητών με σκοπό τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα σχολικής διαμεσολάβησης,

β) την εκπαίδευση και επιμόρφωση των μαθητών-διαμεσολαβητών,

γ) την κατάρτιση και τήρηση της λίστας των μαθητώνδιαμεσολαβητών της σχολικής μονάδας,

δ) την οργάνωση περιοδικών συναντήσεων των μαθητώνδιαμεσολαβητών με σκοπό την υποστήριξη του έργου τους και την αξιολόγηση της πορείας εφαρμογής του προγράμματος,

ε) την παρακολούθηση και εποπτεία των αρχικών συνεδριών διαμεσολάβησης, προς διασφάλιση της ορθής τήρησης της διαδικασίας.

Επιπροσθέτως εισάγονται οι θεμελιώδεις αρχές της σχολικής διαμεσολάβησης και περιγράφεται η διαδικασία εκκίνησης της σχολικής διαμεσολάβησης με στόχο την άμεση κινητοποίηση των σχολικών δομών χωρίς γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, με ταυτόχρονη θεσμική θωράκιση της διαδικασίας μέσω της αξιολόγησης της σοβαρότητας των γεγονότων, ώστε να προστατεύεται η σωματική και ψυχική ακεραιότητα των μελών της μαθητικής κοινότητας.

Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης

Θεσπίζεται το πρακτικό και οργανωτικό πλαίσιο διεξαγωγής της σχολικής διαμεσολάβησης με στόχο τη δημιουργία ενός προστατευμένου, οριοθετημένου και ασφαλούς περιβάλλοντος εντός του σχολείου, το οποίο ευνοεί την ειλικρινή επικοινωνία μεταξύ των μαθητών.

Οι ρυθμίσεις εξισορροπούν την ανάγκη για τήρηση του σχολικού προγράμματος με την απαραίτητη ευελιξία που απαιτεί η διαχείριση ευαίσθητων μαθητικών συγκρούσεων.και καθορίζονται τα αποτελέσματα της διαδικασίας της σχολικής διαμεσολάβησης, με απόλυτο σεβασμό στην ανηλικότητα και τον αμιγώς παιδαγωγικό σκοπό του θεσμού.

Θεσπίζονται αυστηρές εγγυήσεις για τη διασφάλιση του απορρήτου της διαδικασίας, ενώ παράλληλα αποσαφηνίζεται η νομική φύση του εγγράφου συμφωνίας που προκύπτει από αυτήν. Σκοπός της διάταξης είναι να καταστεί σαφές ότι η εν λόγω διαδικασία δεν έχει δικαιοδοτικό χαρακτήρα ούτε παράγει αποτελέσματα αντίστοιχα δικαστικής ή άλλης δεσμευτικής απόφασης, αλλά αποβλέπει στην παροχή ενός πλαισίου συνεννόησης και αμοιβαίας δέσμευσης των μερών, λειτουργώντας ως ηθικός και συμβολικός οδηγός για την ομαλή συνύπαρξη και συνεργασία τους στο σχολικό περιβάλλον.

Εισάγεται δε ένα δομημένο πλαίσιο εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των συντελεστών της σχολικής διαμεσολάβησης. Δεδομένης της ευαισθησίας που διέπει τις μαθητικές σχέσεις, η επιτυχία του θεσμού εξαρτάται άμεσα από την επιστημονική επάρκεια των Συντονιστών και την κατάλληλη προετοιμασία των ανηλίκων μεσολαβητών. Οι ρυθμίσεις εγγυώνται ότι η διαδικασία δεν θα διενεργείται εμπειρικά, αλλά στη βάση διεθνώς αναγνωρισμένων επιστημονικών εργαλείων και βιωματικών μεθόδων.

Καθορίζεται μάλιστα το πλέγμα των υποχρεώσεων που αναλαμβάνει η σχολική μονάδα για την οργανική ενσωμάτωση και την εύρυθμη λειτουργία του θεσμού της σχολικής διαμεσολάβησης.

Η επιτυχία του θεσμού προϋποθέτει την ενεργό σύμπραξη ολόκληρης της εκπαιδευτικής κοινότητας. Για τον λόγο αυτό, ενεργοποιείται το σύνολο του εκπαιδευτικού προσωπικού εξασφαλίζοντας την ομαλή διεξαγωγή της διαδικασίας.

Τέλος προβλέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης δράσεων εξωστρέφειας και συνεργασίας του προγράμματος σχολικής διαμεσολάβησης με σκοπό τη διασύνδεση της σχολικής κοινότητας με την τοπική κοινωνία και εξειδικευμένους επιστημονικούς οργανισμούς, με σκοπό τη διάχυση των βέλτιστων πρακτικών διαμεσολάβησης.

Ακολουθούν οι σχετικές διατάξεις του νομοσχεδίου

Σχολική διαμεσολάβηση

Άρθρο 102

Σκοπός και αντικείμενο

Σκοπός του παρόντος Υποκεφαλαίου είναι η ενίσχυση του σχολικού κλίματος συνεργασίας, διαλόγου και αμοιβαίου σεβασμού εντός της σχολικής κοινότητας, μέσω της θεσμοθέτησης διαδικασίας σχολικής διαμεσολάβησης μεταξύ των μαθητών των τάξεων Δ’, Ε’ και Στ’ Δημοτικού των σχολικών μονάδων της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και του συνόλου των μαθητών των σχολικών μονάδων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Η σχολική διαμεσολάβηση αποβλέπει ιδίως στην πρόληψη και συναινετική αντιμετώπιση συγκρούσεων εντός της σχολικής κοινότητας, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας και ειρηνικής επίλυσης διαφορών, καθώς και στην ενδυνάμωση της ενεργού συμμετοχής των μαθητών στη σχολική ζωή.

Στη σχολική διαμεσολάβηση δύνανται να υπάγονται διαπροσωπικές συγκρούσεις, διαφορές ή δυσκολίες επικοινωνίας μεταξύ μαθητών χαμηλής έως μέσης έντασης, ανεξαρτήτως αν λαμβάνουν χώρα εντός του οικείου σχολικού περιβάλλοντος, σε φυσικό ή ψηφιακό περιβάλλον, εφόσον δύνανται να επηρεάσουν τις μεταξύ τους σχέσεις εντός ή εκτός της σχολικής μονάδας. Εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της σχολικής διαμεσολάβησης τα περιστατικά που υπάγονται στις διατάξεις του Μέρους Β’ του ν. 5029/2023 (Α’ 55). Η σχολική διαμεσολάβηση δύναται να εφαρμόζεται συμπληρωματικά με άλλα παιδαγωγικά μέτρα ή ενέργειες παιδαγωγικού χαρακτήρα, εφόσον τούτο κρίνεται κατάλληλο και ασφαλές, χωρίς να τα υποκαθιστά. Η σχολική διαμεσολάβηση δεν εφαρμόζεται στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Άρθρο 103

Ομάδα μαθητών – διαμεσολαβητών και Συντονιστής

Σε κάθε σχολική μονάδα δύναται να συγκροτείται ομάδα μαθητών – διαμεσολαβητών, αποτελούμενη από δύο (2) ή περισσότερους μαθητές – διαμεσολαβητές. Η ομάδα λειτουργεί υπό την εποπτεία ενός (1) ή περισσότερων Συντονιστών, οριζόμενων από τον Σύλλογο Διδασκόντων. Η θητεία των μελών είναι ετήσια και δύναται να ανανεώνεται.

Άρθρο 104

Αρμοδιότητες Συντονιστή

Ο Συντονιστής είναι αρμόδιος για:

α) την ενημέρωση και ενθάρρυνση των μαθητών, με σκοπό τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα σχολικής διαμεσολάβησης,

β) την εκπαίδευση και επιμόρφωση των μαθητών – διαμεσολαβητών,

γ) την κατάρτιση και τήρηση της λίστας των μαθητών – διαμεσολαβητών της σχολικής μονάδας,

δ) την οργάνωση περιοδικών συναντήσεων των μαθητών – διαμεσολαβητών, με σκοπό την υποστήριξη του έργου τους και την αξιολόγηση της πορείας εφαρμογής του προγράμματος,

ε) την παρακολούθηση και εποπτεία των αρχικών συνεδριών διαμεσολάβησης, προς διασφάλιση της ορθής τήρησης της διαδικασίας.

Άρθρο 105

Βασικές αρχές σχολικής διαμεσολάβησης

Η σχολική διαμεσολάβηση διέπεται από την αρχή της εθελοντικής συμμετοχής. Η μη συμμετοχή δεν συνεπάγεται κύρωση ή δυσμενή συνέπεια σε βάρος του μαθητή που δεν επιθυμεί να συμμετάσχει. Η διαδικασία είναι εμπιστευτική. Τα μέρη και οι μαθητές – διαμεσολαβητές δεν κοινοποιούν σε τρίτους στοιχεία ή πληροφορίες που περιήλθαν σε γνώση τους λόγω της συμμετοχής τους στη διαδικασία. Κατ’ εξαίρεση της παρ. 2, οι μαθητές – διαμεσολαβητές ενημερώνουν αμέσως τον Συντονιστή, εφόσον περιέλθει στην αντίληψή τους πληροφορία ικανή κατά την εύλογη κρίση τους να συνιστά κίνδυνο για την υγεία, την ασφάλεια ή τη ζωή προσώπου. Οι μαθητές – διαμεσολαβητές ενεργούν με ανεξαρτησία και ουδετερότητα σε σχέση με τα μέρη και τη διαφορά, καθώς και με αμεροληψία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Άρθρο 106

Έναρξη της διαδικασίας και καταλληλότητα

Η σχολική διαμεσολάβηση εκκινεί κατόπιν ενημέρωσης του Συντονιστή από τους μαθητές – διαμεσολαβητές, όταν λαμβάνουν γνώση με κάθε πρόσφορο μέσο περιστατικού που δύναται να υπαχθεί σε σχολική διαμεσολάβηση Ο Συντονιστής αξιολογεί αν η υπόθεση είναι κατάλληλη για σχολική διαμεσολάβηση, λαμβάνοντας υπόψη κάθε σχετική περίσταση και ιδίως την ένταση του περιστατικού και την ασφάλεια των συμμετεχόντων. Εφόσον η υπόθεση κριθεί κατάλληλη, ο Συντονιστής επικοινωνεί με τα μέρη και ζητεί τη συναίνεσή τους για υπαγωγή σε σχολική διαμεσολάβηση.

Άρθρο 107

Διεξαγωγή της διαδικασίας σχολικής διαμεσολάβησης

Εφόσον τα μέρη συναινέσουν, ο Συντονιστής οργανώνει τη διαδικασία, ορίζοντας τον χρόνο και τον χώρο διεξαγωγής και επιλέγοντας τους μαθητές – διαμεσολαβητές. Η σχολική διαμεσολάβηση διεξάγεται εντός της σχολικής μονάδας, σε διαμορφωμένο χώρο, κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Στη συνεδρία παρίστανται αποκλειστικά τα μέρη και οι μαθητές – διαμεσολαβητές. Οι μαθητές – διαμεσολαβητές δύνανται να συναντούν κάθε μέρος χωριστά, εφόσον τούτο κρίνεται σκόπιμο για την πρόοδο της διαδικασίας.

Άρθρο 108

Έγγραφο συμφωνίας

Κατά τη διαδικασία δεν τηρούνται πρακτικά. Τυχόν σημειώσεις συμμετεχόντων καταστρέφονται κατά το πέρας της συνεδρίας. Εφόσον τα μέρη το επιθυμούν, δύνανται να συντάξουν έγγραφο συμφωνίας, στο οποίο αναγράφονται η ημερομηνία και ώρα, τα ονόματα των συμμετεχόντων και οι όροι της συμφωνίας. Το έγγραφο δύναται να υπογράφεται από τα μέρη και, εφόσον το επιθυμούν, από τους μαθητές – διαμεσολαβητές. Το έγγραφο συμφωνίας παραδίδεται στον Συντονιστή και φυλάσσεται σε ειδικό αρχείο εντός της σχολικής μονάδας, τηρουμένης της εμπιστευτικότητας. Το έγγραφο της συμφωνίας δεν αποτελεί πρακτικό διαμεσολάβησης κατά τον παρόντα Κώδικα, δεν είναι εκτελεστό και δεν παράγει δεδικασμένο.

Άρθρο 109

Εκπαίδευση στη σχολική διαμεσολάβηση

Ο Συντονιστής επιμορφώνεται στη σχολική διαμεσολάβηση μέσω ειδικών προγραμμάτων κατά την περ. α) της παρ. 4 του άρθρου

Η εκπαίδευση των μαθητών – διαμεσολαβητών πραγματοποιείται από τον Συντονιστή, έχει ελάχιστη διάρκεια είκοσι (20) ωρών, και περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον:

α) την έννοια, τον σκοπό και τα στάδια της σχολικής διαμεσολάβησης,

β) την αναγνώριση θέσεων, συναισθημάτων και αναγκών,

γ) τα βασικά στοιχεία θεωρίας συγκρούσεων,

δ) την ενεργητική ακρόαση,

ε) τις τεχνικές ερωτήσεων και

στ) τις πρακτικές ασκήσεις και προσομοιώσεις. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει προσομοιώσεις βασισμένες σε περιστατικά της σχολικής ζωής. Μέλη της ομάδας προηγούμενων ετών δύνανται να συνδράμουν, υπό την εποπτεία του Συντονιστή, στην εκπαίδευση νέων μελών.

Άρθρο 110

Υποχρεώσεις σχολικής μονάδας

Προϋπόθεση για τη λειτουργία της σχολικής διαμεσολάβησης είναι η ένταξή της στον σχολικό κανονισμό, κατόπιν απόφασης του οικείου Συλλόγου Διδασκόντων. Οι εκπαιδευτικοί της σχολικής μονάδας:

α) κατευθύνουν τους μαθητές προς τη σχολική διαμεσολάβηση όταν διαπιστώνουν κατάλληλο περιστατικό και

β) διευκολύνουν τη συμμετοχή τους στη διαδικασία, ως μέρη ή ως μαθητές – διαμεσολαβητές, σύμφωνα με τις οδηγίες του Συντονιστή. Η σχολική μονάδα παρέχει, στο μέτρο του δυνατού και ανάλογα με τη βαθμίδα εκπαίδευσης, στην οποία ανήκει, υλικοτεχνική υποστήριξη και κατάλληλο χώρο για την εκπαίδευση και τη διεξαγωγή της σχολικής διαμεσολάβησης.

Άρθρο 111

Ενημέρωση γονέων και τοπικής κοινότητας

Η σχολική μονάδα ενημερώνει τους γονείς και κηδεμόνες για τη λειτουργία του προγράμματος σχολικής διαμεσολάβησης με κάθε πρόσφορο μέσο. Η σχολική μονάδα δύναται να αναλαμβάνει δράσεις ενημέρωσης της τοπικής κοινότητας για την ανάπτυξη κουλτούρας ειρηνικής επίλυσης διαφορών.