Θεσμική προστασία για τους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης – Οι καταγγελίες θα εξετάζονται δικαστικά, χωρίς την αυτόματη ενεργοποίηση της αυτόφωρης διαδικασίας.
Στη Βουλή κατατέθηκε νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει την εξαίρεση των εκπαιδευτικών από την αυτόφωρη διαδικασία για πράξεις που φέρονται να έχουν τελεστεί στο πλαίσιο άσκησης των υπηρεσιακών τους καθηκόντων. Η διάταξη αφορά το σύνολο των εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και αποσκοπεί στην αποτροπή περιστατικών σύλληψης εκπαιδευτικών μέσα στα σχολεία, έπειτα από την υποβολή μήνυσης ή έγκλησης.
Η νομοθετική πρωτοβουλία αποτελεί σημαντική θεσμική παρέμβαση για την προστασία της εκπαιδευτικής λειτουργίας και της αξιοπρέπειας των εκπαιδευτικών, καθώς επιχειρεί να αποσυνδέσει την άσκηση των υπηρεσιακών τους αρμοδιοτήτων από την άμεση εφαρμογή της αυτόφωρης διαδικασίας. Το αίτημα είχε αναδειχθεί, μεταξύ άλλων, από την Ένωση Διευθυντών Σχολικών Μονάδων, ενώ η τελική διατύπωση της ρύθμισης καλύπτει οριζόντια τους εκπαιδευτικούς και των δύο βαθμίδων.
Τι προβλέπει η νέα νομοθετική διάταξη
Σύμφωνα με το κείμενο της διάταξης που κατατέθηκε στη Βουλή:
«Σε περίπτωση υποβολής έγκλησης ή μήνυσης κατά μέλους εκπαιδευτικού προσωπικού της πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, για πράξη που φέρεται ότι τέλεσε στο πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων του, δεν εφαρμόζεται σε βάρος του η διαδικασία των άρθρων 417 έως 427 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019, Α’ 96), εκτός αν ο αρμόδιος εισαγγελέας, αφού ενημερωθεί για τα στοιχεία της υπόθεσης και για εξαιρετικούς και ειδικώς αιτιολογημένους λόγους, παραγγείλει διαφορετικά».
Με τη συγκεκριμένη πρόβλεψη, η αυτόφωρη διαδικασία δεν θα εφαρμόζεται αυτομάτως σε βάρος εκπαιδευτικού όταν η καταγγελλόμενη πράξη συνδέεται με την άσκηση των καθηκόντων του. Εξαίρεση θα υπάρχει όταν ο αρμόδιος εισαγγελέας, αφού ενημερωθεί για τα στοιχεία της υπόθεσης, κρίνει ότι συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι και αιτιολογήσει ειδικά την απόφασή του.
Τι αλλάζει στην καθημερινότητα των σχολείων
Μέχρι σήμερα, μια μήνυση για καταγγελλόμενη πράξη που υπαγόταν χρονικά και νομικά στην αυτόφωρη διαδικασία μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση κινητοποίηση των αστυνομικών αρχών και στη σύλληψη εκπαιδευτικού, ακόμη και μέσα στον χώρο του σχολείου.
Τέτοιες περιπτώσεις δημιουργούσαν σοβαρές αναταράξεις στην εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς εκπαιδευτικοί μπορούσαν να οδηγηθούν σε αστυνομικό τμήμα κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου, μπροστά σε μαθητές, γονείς και συναδέλφους. Η εξέλιξη αυτή προκαλούσε αναστάτωση στη σχολική κοινότητα και έθετε υπό αμφισβήτηση τη δυνατότητα των εκπαιδευτικών να ασκούν απρόσκοπτα τα καθήκοντά τους.
Με τη νέα ρύθμιση, οι υποθέσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της θα ακολουθούν καταρχήν την τακτική ποινική διαδικασία, χωρίς την αυτόματη ενεργοποίηση του αυτοφώρου. Στόχος είναι να αποφεύγονται αιφνίδιες συλλήψεις που διαταράσσουν τη λειτουργία των σχολικών μονάδων και πλήττουν την επαγγελματική αξιοπρέπεια των εκπαιδευτικών.
Δεν πρόκειται για ασυλία των εκπαιδευτικών
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν θεσπίζει ποινική ασυλία για τους εκπαιδευτικούς ούτε καταργεί το δικαίωμα υποβολής μηνύσεων και καταγγελιών.
Κάθε καταγγελία θα εξακολουθεί να εξετάζεται από τις αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές. Εφόσον προκύπτουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη συνέχιση της ποινικής διαδικασίας, η υπόθεση θα μπορεί να προχωρήσει κανονικά προς τη δικαστική κρίση.
Η ουσιαστική αλλαγή αφορά τον τρόπο και τον χρόνο με τον οποίο μπορεί να ενεργοποιηθεί η αυτόφωρη διαδικασία. Η άμεση σύλληψη δεν θα αποτελεί πλέον την αυτόματη συνέπεια μιας μήνυσης για πράξη που φέρεται να τελέστηκε κατά την άσκηση των εκπαιδευτικών καθηκόντων, με την επιφύλαξη της ειδικά αιτιολογημένης εισαγγελικής παραγγελίας που προβλέπει η διάταξη.
Ποιες υπηρεσιακές πράξεις καλύπτονται
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση και την ανάλυση συνεπειών του νομοσχεδίου, η ρύθμιση αποσκοπεί στην προστασία των εκπαιδευτικών από αυτόφωρες συλλήψεις για καταγγελλόμενα πλημμελήματα που συνδέονται με την άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε περιπτώσεις που αφορούν την επιλογή εκπαιδευτικών μεθόδων, τη συμπεριφορά κατά τη διδασκαλία, τον πειθαρχικό έλεγχο των μαθητών, τις κρίσεις για εκπαιδευτικά ή κοινωνικά ζητήματα και τα κριτήρια αξιολόγησης των μαθητών.
Πρόκειται για πεδία στα οποία οι εκπαιδευτικοί καλούνται καθημερινά να λαμβάνουν αποφάσεις και να ασκούν την παιδαγωγική τους ευθύνη. Η νομοθετική παρέμβαση επιδιώκει να αποτρέψει την άμεση ποινικοποίηση υπηρεσιακών ενεργειών μέσω της αυτόφωρης διαδικασίας, χωρίς να αποκλείει τον έλεγχο της νομιμότητάς τους από τις αρμόδιες αρχές.
Παράλληλα, στην αιτιολογική προσέγγιση επισημαίνεται ότι η αυτόφωρη διαδικασία μπορεί να προκαλέσει αδικαιολόγητη διακοπή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας, επηρεάζοντας όχι μόνο τον ίδιο τον εκπαιδευτικό αλλά και τη λειτουργία ολόκληρης της σχολικής μονάδας.
Η εγκύκλιος Πλιώτα και η ανάγκη μόνιμης θεσμικής λύσης
Η ανάγκη προστασίας των εκπαιδευτικών από καταγγελίες που συνδέονται με την εκτέλεση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων είχε αναδειχθεί ήδη κατά την περίοδο της πανδημίας.
Τότε, εκπαιδευτικοί και υγειονομικοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με μηνύσεις και καταγγελίες εξαιτίας της εφαρμογής υγειονομικών μέτρων και πρωτοκόλλων. Το ζήτημα της ποινικοποίησης ενεργειών που συνδέονταν με την εκτέλεση υπηρεσιακών υποχρεώσεων είχε οδηγήσει σε παρέμβαση του τότε εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Βασίλη Πλιώτα.
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία έρχεται να αντιμετωπίσει το ζήτημα σε επίπεδο νόμου, θεσπίζοντας γενικότερο πλαίσιο για τους εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης, αντί να περιορίζεται σε κατευθύνσεις ή οδηγίες προς τις αρμόδιες αρχές.
Ένα βήμα για την προστασία του παιδαγωγικού έργου
Η κατάθεση της διάταξης στη Βουλή επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι εκπαιδευτικοί μπορούν να ασκούν τα καθήκοντά τους χωρίς να βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσανάλογες και αιφνίδιες συνέπειες εξαιτίας μιας καταγγελίας που σχετίζεται με την υπηρεσιακή τους δραστηριότητα.
Η προστασία της εκπαιδευτικής λειτουργίας δεν σημαίνει απουσία ελέγχου ή λογοδοσίας. Σημαίνει ότι οι καταγγελίες πρέπει να εξετάζονται με τις προβλεπόμενες θεσμικές εγγυήσεις και ότι η εφαρμογή της ποινικής διαδικασίας δεν πρέπει να διαταράσσει αδικαιολόγητα τη λειτουργία του σχολείου.
Η θεσμική προστασία των εκπαιδευτικών και η διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των σχολείων αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την απρόσκοπτη άσκηση του παιδαγωγικού έργου. Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να θέσει σαφέστερα όρια στην αυτόφωρη διαδικασία, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα δικαστικής διερεύνησης κάθε καταγγελίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου