Σχολεία: Η «αόρατη» υπερεργασία των διευθυντών – Το Σαββατοκύριακο δεν είναι χρόνος διοικητικής εργασίας

 

Η σχολική εβδομάδα δεν τελειώνει για όλους με το τελευταίο κουδούνι της Παρασκευής.

Για τους διευθυντές και τους προϊσταμένους των σχολικών μονάδων, ένα σημαντικό μέρος της διοικητικής εργασίας μεταφέρεται συχνά στις απογευματινές ώρες, στο σπίτι και τελικά στο Σαββατοκύριακο. Πρόκειται για μια εργασία που σπάνια καταγράφεται, δεν αποτυπώνεται στο ωράριο και έχει εξελιχθεί σε μια ιδιότυπη «αόρατη υπερεργασία».

Ένας συνεχώς αυξανόμενος διοικητικός φόρτος

Η καθημερινότητα μιας σχολικής μονάδας έχει γίνει ιδιαίτερα απαιτητική. Ο διευθυντής καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς, συνεδριάσεις, έκτακτα περιστατικά, υπηρεσιακά ζητήματα και κτηριακά προβλήματα.

Παράλληλα, πρέπει να ανταποκριθεί σε έναν διαρκώς αυξανόμενο όγκο διοικητικών εργασιών:

• καταχωρίσεις και έλεγχοι στο mySchool,

• ενημέρωση μαθητικών στοιχείων,

• μεταβολές και λειτουργία τμημάτων,

• ωρολόγια προγράμματα,

• καταγραφή κενών και πλεονασμάτων,

• υπηρεσιακή ηλεκτρονική αλληλογραφία,

• έγγραφα, αναφορές και πρακτικά,

• συμπλήρωση πινάκων και στοιχείων,

• τήρηση συνεχών και συχνά ασφυκτικών προθεσμιών.

Όλα αυτά πρέπει να γίνουν παράλληλα με την καθημερινή λειτουργία του σχολείου.

Όταν ο χρόνος στο σχολείο δεν επαρκεί

Η πραγματικότητα είναι ότι πολλές διοικητικές εργασίες απαιτούν χρόνο και συγκέντρωση που δεν είναι εύκολο να βρεθούν κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.

Ένα έκτακτο περιστατικό, μια συνεδρίαση, ένα πρόβλημα με μαθητή, μια επικοινωνία με γονείς ή μια αλλαγή στο πρόγραμμα μπορούν να ανατρέψουν τον σχεδιασμό ολόκληρης της ημέρας.

Έτσι, οι εκκρεμότητες μεταφέρονται εκτός σχολείου.

Το βράδυ της Παρασκευής ή μέσα στο Σαββατοκύριακο ανοίγει ο υπολογιστής, γίνεται σύνδεση στο mySchool, ελέγχονται στοιχεία, ολοκληρώνονται πίνακες, διαμορφώνεται το πρόγραμμα της Δευτέρας και απαντώνται μηνύματα που έχουν σταλεί από τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης.

Με απλά λόγια, η σχολική διοίκηση συνεχίζεται από το σπίτι.

Πολλές ευθύνες, ένας άνθρωπος

Ο διευθυντής της σχολικής μονάδας έχει πλέον συγκεντρώσει έναν ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό ευθυνών.

Είναι παιδαγωγικός υπεύθυνος, διαχειρίζεται προσωπικό, χειρίζεται πληροφοριακά συστήματα, συντονίζει προγράμματα, διαχειρίζεται υπηρεσιακές διαδικασίες, επικοινωνεί με γονείς, αντιμετωπίζει συγκρούσεις και έκτακτα περιστατικά και καλείται να δώσει λύσεις σε προβλήματα που αφορούν τη λειτουργία του σχολείου.

Και όλα αυτά, σε αρκετές περιπτώσεις, ενώ συνεχίζει να έχει και διδακτικό ωράριο.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα σοβαρό ερώτημα:

Πόσο διοικητικό έργο μπορεί να χωρέσει μέσα στον διαθέσιμο εργάσιμο χρόνο;

Η ψηφιοποίηση πρέπει να μειώνει, όχι να αυξάνει τη γραφειοκρατία

Κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη για σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και αξιόπιστα στοιχεία.

Η απαίτηση, όμως, τα δεδομένα να είναι συνεχώς «άμεσα» και «πλήρως ενημερωμένα» πρέπει να συνοδεύεται από τον απαραίτητο χρόνο και την αναγκαία διοικητική υποστήριξη.

Τα στοιχεία του σχολείου είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς συνδέονται με τα πραγματικά κενά, τις τοποθετήσεις εκπαιδευτικών, τη λειτουργία των τμημάτων, τις υπηρεσιακές μεταβολές και γενικότερα με τον σχεδιασμό της εκπαίδευσης.

Δεν είναι δυνατόν, όμως, η ταχύτητα και η ακρίβεια των διαδικασιών να εξασφαλίζονται με την προσωπική υπέρβαση των διευθυντών.

Η ψηφιοποίηση οφείλει να απλοποιεί τις διαδικασίες και να περιορίζει τη γραφειοκρατία, όχι να δημιουργεί νέες υποχρεώσεις καταχώρισης, επανελέγχου και επικαιροποίησης.

Το Σαββατοκύριακο δεν μπορεί να είναι «δεξαμενή» εργασίας

Όταν μια εργασία δεν προλαβαίνει να ολοκληρωθεί τη Δευτέρα, επειδή υπήρξε συνεδρίαση, όταν την Τρίτη προκύπτει ένα σοβαρό μαθητικό ζήτημα, όταν την Τετάρτη απαιτείται αλλαγή στο ωρολόγιο πρόγραμμα και την Παρασκευή αποστέλλεται ένας νέος πίνακας με άμεση προθεσμία, η εκκρεμότητα κάπου πρέπει να «χωρέσει».

Και πολύ συχνά αυτός ο χρόνος βρίσκεται στο Σαββατοκύριακο.

Όταν όμως αυτή η πρακτική επαναλαμβάνεται, παύει να αποτελεί εξαίρεση και μετατρέπεται σε άτυπο μηχανισμό λειτουργίας της σχολικής διοίκησης.

Το σπίτι δεν μπορεί να γίνει προέκταση του γραφείου του διευθυντή.

Να σταματήσει η κανονικοποίηση της υπερεργασίας

Η ευσυνειδησία των εκπαιδευτικών και των στελεχών εκπαίδευσης δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για τη συστηματική μεταφορά εργασίας στον προσωπικό τους χρόνο.

Χρειάζονται ουσιαστικά μέτρα:

• περιορισμός της γραφειοκρατίας,

• κατάργηση περιττών και επαναλαμβανόμενων διαδικασιών,

• ρεαλιστικές προθεσμίες,

• ενίσχυση των σχολικών μονάδων με διοικητική υποστήριξη,

• σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων,

• επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση του διοικητικού έργου.

Οι διευθυντές και οι εκπαιδευτικοί έχουν δικαίωμα στον προσωπικό τους χρόνο. Το Σαββατοκύριακο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «ρεζέρβα» για την κάλυψη των αδυναμιών ενός υπερφορτωμένου διοικητικού συστήματος.

Το σχολείο χρειάζεται αποτελεσματική διοίκηση, όχι αόρατη και απλήρωτη υπερεργασία.

Η πολιτεία οφείλει να δώσει λύσεις στον διοικητικό φόρτο των σχολικών μονάδων και να εξασφαλίσει τις πραγματικές προϋποθέσεις ώστε οι διευθυντές να μπορούν να ασκούν τον παιδαγωγικό και διοικητικό τους ρόλο μέσα σε ένα σαφές, ανθρώπινο και λειτουργικό εργασιακό πλαίσιο.