Το δημογραφικό οδηγεί σε ανασχεδιασμό του σχολικού χάρτη – Νέα στρατηγική 20ετίας και αλλαγές σε σχολικές μονάδες

 

Την εκπόνηση νέας εθνικής στρατηγικής για το σχολικό δίκτυο της χώρας ανακοίνωσε το Υπουργείο Παιδείας, στο πλαίσιο αντιμετώπισης των επιπτώσεων της δημογραφικής συρρίκνωσης και της ερημοποίησης της υπαίθρου.

Η στρατηγική, η οποία θα αναπτυχθεί σε ορίζοντα 20ετίας, βασίζεται σε μελέτη που θα εκπονηθεί με χρηματοδότηση ύψους 300.000 ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης. Στόχος είναι η πλήρης αποτύπωση της λειτουργίας των σχολικών μονάδων και η λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για τον ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού χάρτη.

Σημαντική μείωση μαθητικού πληθυσμού

Τα στοιχεία καταδεικνύουν έντονη μείωση των εγγραφών στην Α’ Δημοτικού:

·         115.000 μαθητές το σχολικό έτος 2010-2011

·         71.181 μαθητές το 2025-2026

·         Εκτίμηση για κάτω από 70.000 την επόμενη χρονιά

Η συνολική απώλεια ανέρχεται σε περίπου 45.000 μαθητές, δηλαδή μείωση της τάξης του 40% μέσα σε 16 χρόνια.

Κατευθύνσεις και πιθανές αλλαγές

Η νέα στρατηγική αναμένεται να οδηγήσει σε:

·         Μειώσεις τμημάτων σε αστικές και ημιαστικές περιοχές

·         Συγχωνεύσεις ή καταργήσεις σχολικών μονάδων σε αγροτικές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές με χαμηλό πληθυσμό

·         Δημιουργία μεγαλύτερων σχολικών μονάδων, κυρίως στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Βασικοί άξονες της μελέτης

Η μελέτη θα επικεντρωθεί σε τρεις κύριους άξονες:

·         Το κόστος λειτουργίας σχολικών μονάδων ανάλογα με το μέγεθος και τη γεωγραφική θέση

·         Τη σχέση σχολικής πληρότητας, μεταφορικού κόστους και εκπαιδευτικών αναγκών

·         Εναλλακτικά μοντέλα οργάνωσης του σχολικού δικτύου με παιδαγωγικά, κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια

Παράλληλα, δίνεται έμφαση:

·         Στη βελτίωση της διαχείρισης πόρων

·         Στην αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο

·         Στην ενίσχυση της παιδαγωγικής και διοικητικής αυτονομίας των σχολικών μονάδων

Δηλώσεις και προβληματισμοί

Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι στόχος είναι η λήψη αποφάσεων με βάση πραγματικά δεδομένα και όχι αποσπασματικές εκτιμήσεις, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ισότιμης πρόσβασης όλων των μαθητών στην εκπαίδευση.

Από την πλευρά της εκπαιδευτικής κοινότητας, εκφράζονται επιφυλάξεις σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις σε τοπικές κοινωνίες και ιδιαίτερα στην ύπαιθρο, όπου η διατήρηση σχολικών μονάδων συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα των περιοχών.

Επιπτώσεις στο ανθρώπινο δυναμικό

Η δημογραφική μείωση επηρεάζει και το εκπαιδευτικό προσωπικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία:

·         Από το 2019 έως σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί περίπου 45.000 μόνιμοι διορισμοί

·         Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 10.000 διορισμοί

·         Για το 2026 προγραμματίζονται περίπου 5.500 διορισμοί

Παράλληλα, φέτος αναμένονται 5.043 αποχωρήσεις εκπαιδευτικών:

·         2.445 από την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

·         2.588 από τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

·         14 από το Ειδικό Εκπαιδευτικό και Βοηθητικό Προσωπικό

Ο ανασχεδιασμός του σχολικού χάρτη αποτελεί αναπόφευκτη εξέλιξη υπό το βάρος του δημογραφικού προβλήματος. Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική αποτελεσματικότητα, την ποιότητα της εκπαίδευσης και τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα στις λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές της χώρας.