ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΕΤΕΚ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΕΠΑ.Λ.

Η ύπαρξη Πειραματικών – και όχι Πρότυπων – επαγγελματικών σχολείων είναι προφανής ανάγκη για την κάλυψη μιας σειράς αναγκών ανάμεσα στις οποίες οι σημαντικότερες είναι:

1. Η δοκιμή αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών πριν την ευρεία εφαρμογή τους
2. Η δοκιμαστική εισαγωγή εκπαιδευτικών τεχνολογιών με σκοπό την αξιολόγηση και κοστολόγηση της ευρύτερης εφαρμογής τους
3. Η δοκιμαστική εισαγωγή νέων ειδικοτήτων πριν την ευρεία εφαρμογή τους για εντοπισμό προβλημάτων στο σχεδιασμό αλλά και προσδιορισμό των εργαστηριακών απαιτήσεων
4. Η δοκιμαστική εισαγωγή νέων υποστηρικτικών δομών αλλά και η δοκιμή τυχόν νέας προτεινόμενης δομής για τις ίδιες τις εκπαιδευτικές μονάδες
5. Η δοκιμαστική συμμετοχή σε προγράμματα και εισαγωγή καινοτομιών
6. Η πρακτική άσκηση φοιτητών και μεταπτυχιακών

Και, επί συγκεκριμένου:

7. Η δοκιμή της μαθητείας και του 4^ου έτους εξειδίκευσης/μαθητείας ώστε να βελτιστοποιηθούν πριν εφαρμοστούν

Τα επιθυμητά χαρακτηριστικά για τις Πειραματικές μονάδες, πιστεύουμε ότι θα πρέπει να  περιλαμβάνουν

1. τη σύνδεση με την αγορά εργασίας και τους κοινωνικούς εταίρους
2. τη σύνδεση με την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (με τη μορφή προβλεπόμενων συνεργασιών)
3. την ερευνητική δραστηριότητα είτε εκπαιδευτική (αυτόνομη και σε συνεργασία με αρμόδιους φορείς όπως π.χ. το ΙΕΠ κλπ) είτε τεχνολογική (σε συνεργασία με ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης).
4. τη δυνατότητα αξιοποίησης πόρων από ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα και πιθανόν ίδρυσης σχολικών συνεταιρισμών. Οι τελευταίοι θα ήταν επίσης χρήσιμοι για την πρακτική των μαθητών αλλά και για την παρουσία των μονάδων στην τοπική κοινωνία.

Τα περισσότερα από τα παραπάνω προβλέπονται και από το Ν.4327/2015, είναι συμβατά με το υπάρχον νομικό πλαίσιο και επομένως μπορούν να υλοποιηθούν με μικρές μόνο νομοθετικές παρεμβάσεις. Υπάρχουν όμως κάποια κρίσιμα σημεία για την επιτυχή λειτουργία των Πειραματικών Λυκείων στην Επαγγελματική Εκπαίδευση:

Α. Στην τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση τα συγκροτήματα δεν αποτελούν απλή περίπτωση συγκατοίκησης μονάδων αλλά αλληλεπιδρούν μέσω των ειδικοτήτων που προσφέρουν αλλά και – κυρίως – μέσω των Εργαστηριακών Κέντρων που τα εξυπηρετούν. Μεγάλο μέρος του προγράμματος είναι εργαστηριακό, όπως άλλωστε θα έπρεπε, οπότε ο πειραματικός χαρακτήρας δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ανεξάρτητες σχολικές μονάδες που χαρακτηρίζονται Πειραματικά ΕΠΑ.Λ. Μέρος του προγράμματος σπουδών επίσης, διεκπεραιώνεται με την ανάθεση διδασκαλίας σε εκπαιδευτικούς οι οποίοι διδάσκουν σε ΕΠΑ.Λ. και ταυτόχρονα σε Ε.Κ.

Ακόμα και αν ένα τέτοιο πλαίσιο μπορούσε να λειτουργήσει σε κάποιες περιπτώσεις, δεν είναι χαρακτηριστικό της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και επομένως δεν θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τις ανάγκες που αναπτύχθηκαν παραπάνω. Θεωρούμε ότι ένα Πειραματικό ΕΠΑ.Λ. δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ένα Πειραματικό Εργαστηριακό Κέντρο ενώ δεν είναι σκόπιμη η λειτουργία των δύο σε ένα συγκρότημα που συμμετέχουν και μονάδες που δεν είναι πειραματικές.

Προτείνουμε κατά συνέπεια τη λειτουργία πειραματικών συγκροτημάτων με τουλάχιστον δύο Πειραματικά ΕΠΑ.Λ. και Πειραματικό Ε.Κ.

Θεωρούμε ως εφικτό στόχο την ύπαρξη ενός πειραματικού συγκροτήματος ανά Διεύθυνση αν και σε πρώτη φάση εκτός από την Αττική και τη Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να ξεκινήσει η προσπάθεια με ένα ανά Περιφερειακή Διεύθυνση.

Β. Με βάση την λογική που αναπτύχθηκε αλλά και το υψηλό αρχικό κόστος ίδρυσης επαγγελματικών σχολείων δεν είναι σκόπιμη η ίδρυση πειραματικών σχολείων/ συγκροτημάτων. Εφικτή λύση αποτελεί ο χαρακτηρισμός κάποιων από τα υπάρχοντα συγκροτήματα.

Για το χαρακτηρισμό θα πρέπει να υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια που θα συνυπολογίζουν την ύπαρξη μόνιμου προσωπικού, την ύπαρξη κατάλληλου εργαστηριακού υλικού, την παροχή από το καθένα κάποιας ποικιλίας ειδικοτήτων και από το σύνολο την κάλυψη όλων των προσφερόμενων, τη δυνατότητα συμμετοχής σε ερευνητική δραστηριότητα και την ύπαρξη προηγούμενης σύνδεσης ή ακόμα και απλής συνεργασίας με τριτοβάθμιο ίδρυμα. Ακόμα σκόπιμο είναι να συνυπολογιστεί η κτιριακή υποδομή.

Σε κάθε περίπτωση στα ΕΠΑ.Λ./ Ε.Κ. θα πρέπει να διαφοροποιούνται τα κριτήρια για το διδακτικό προσωπικό. Έτσι, δεν είναι το ίδιο σημαντική η ύπαρξη διδακτορικών ενώ τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν[1] ότι το υπάρχον προσωπικό είναι γενικά υψηλών προσόντων τόσο επιστημονικά όσο και παιδαγωγικά[2]. Κάποιοι μεταφέρουν επίσης χρήσιμη εμπειρία από τον ιδιωτικό τομέα.

Πιο σημαντική είναι η διάθεση συμμετοχής της πλειοψηφίας των υπηρετούντων εκπαιδευτικών σε ένα πειραματικό πλαίσιο η οποία διασφαλίζεται αφενός από την σχετική από μέρους τους αποδοχή του χαρακτηρισμού[3] και αφετέρου από τη διασφάλιση ύπαρξης οργανικών θέσεων στη μονάδα ή στο συγκρότημα και όχι θέσεων θητείας, τουλάχιστον κατά αποκλειστικότητα.

Η ύπαρξη ενός ποσοστού επιπλέον θέσεων θητείας ειδικά σε σύνδεση και με την επιμόρφωση των λοιπών εκπαιδευτικών και την εφαρμογή του θεσμού του mentoring δεν πρέπει να αποκλειστεί σε επόμενο στάδιο.

Γ. Για να διασφαλιστεί η δυνατότητα υποστήριξης των αναγκών που περιγράφηκαν στην αρχή του κεφαλαίου απαιτούνται πάντως μια σειρά από προβλέψεις όπως:

1.    Δυνατότητα παρέκκλισης κατά κάποιο ποσοστό (π.χ. έως και 20%) από τα ωρολόγια και αναλυτικά προγράμματα για ερευνητικούς σκοπούς, εξαιρουμένων πιθανώς τυχόν πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων

2.    Δυνατότητα εφαρμογής σχεδίων αναλυτικών προγραμμάτων που εξετάζει το Υπουργείο σε συνεργασία με το ΙΕΠ

3.    Δυνατότητα εισαγωγής στα Πειραματικά Ε.Κ. εξοπλισμού πέραν το προβλεπόμενου για δοκιμαστική εισαγωγή νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών, νέων σχεδιαζόμενων ειδικοτήτων και αλλαγών στα αναλυτικά προγράμματα

4.    Δυνατότητα αξιοποίησης πόρων από προγράμματα για τους σκοπούς λειτουργίας τους. Εφόσον υπάρχει ο κρίσιμος αριθμός μαθητών ώστε να υπάρχει ερευνητική αξία στην προσπάθεια και μόνιμο διδακτικό προσωπικό σκόπιμη θα ήταν η δυνατότητα ίδρυσης ειδικού λογαριασμού για την υποστήριξη των σχετικών δράσεων.

5.    Για την παρακολούθηση των διοικητικών μεταβολών αλλά και της αξιοποίησης των παραπάνω δυνατοτήτων σκόπιμη θα ήταν η διοικητική υποστήριξη του συγκροτήματος με κατάλληλο προσωπικό.

6.    Ύπαρξη υποδειγμάτων για πλαίσιο συνεργασιών με ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και άλλους εκπαιδευτικούς φορείς.

7.    Αυξημένη παρουσία των συγκροτημάτων στην τοπική κοινωνία θα ήταν παραπάνω από χρήσιμη. Για το σκοπό αυτό, η παροχή δυνατότητας ίδρυσης σχολικών συνεταιρισμών ειδικά με έμφαση σε κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς σκοπούς θα συνέβαλε σημαντικά.

8.    Δυνατότητα συγκρότησης δικτύων σχολείων με κέντρο τα πειραματικά συγκροτήματα ή τις ομόλογες μονάδες θα διευκόλυνε τη διάχυση της αποκτούμενης εμπειρίας στις λοιπές μονάδες επαγγελματικής εκπαίδευσης πριν τη διεύρυνση της εφαρμογής και πάντως εγκαίρως και χωρίς απαραίτητα τυπικές διαδικασίες.

9.    Πρόβλεψη για ένταξη φοιτητών σε ΠΑΔ, σε πτυχιακή ή μεταπτυχιακή εργασία και σε πρακτική σε τεχνολογικές/ επαγγελματικές ειδικότητες σε μέρος του ωρολογίου προγράμματος.

10. Πρόβλεψη για κάλυψη περιοδικά μέρους του ωραρίου συναδέλφων από άλλες σχολικές μονάδες υπό μορφή ενδοϋπηρεσιακής επιμόρφωσης θα ήταν επίσης σκόπιμη σε επόμενη φάση.

11. Φυσικά πρόβλεψη για λειτουργία ομίλων, βιβλιοθηκών και άλλων δραστηριοτήτων προβλεπόμενων γενικά για Πειραματικές μονάδες, στο επίπεδο του συγκροτήματος.

---

[1] Βρες τη μελέτη του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ

[2] Προβλέπεται από το νόμο η παιδαγωγική κατάρτιση των εκπαιδευτικών της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (βλέπε ρόλο της ΑΣΠΑΙΤΕ και παλαιότερα της ΠΑΤΕΣ ΣΕΛΕ΅ΤΕ) ενώ φαίνεται ότι και οι ίδιοι επιδιώκουν περαιτέρω παιδαγωγική κατάρτιση λόγω πιθανώς και των αυξημένων αναγκών του τρέχοντος μαθητικού δυναμικού (δες προηγούμενη σημείωση)

[3] Υπάρχει άλλωστε προηγούμενο στη διαδικασία με ψηφοφορίες και απαίτηση αποδοχής του χαρακτηρισμού από την πλειοψηφία των υπηρετούντων συναδέλφων